Се урна ѕидот на молкот во Унгарија: Духовите на комунистичкиот режим и 60.000 тајни имиња излегуваат на виделина

Унгарските власти објавија база на податоци што содржи десетици илјади досиеја на тајната полиција од комунистичката ера, разоткривајќи мрежа на доушници кои шпионирале граѓани. Овој историски потег доаѓа повеќе од 36 години по падот на комунизмот и го исполнува ветувањето на унгарскиот премиер Петер Маѓар за објавување на документите, овозможувајќи им на Унгарците да се соочат со своето тоталитарно минато.

На прес-конференција, Маѓар изјави дека сега се јавно достапни имињата на приближно 60.000 лица.

„Сега, по 36 години, го исполнуваме ветувањето дадено во времето на промената на режимот“, рече Маѓар.

Дополнителни документи треба да бидат објавени до февруари 2027 година, но сепак, збирката е далеку од целосна, бидејќи многу досиеја биле уништени за време на антисоветското востание во Унгарија во 1956 година, како и во 1988 и 1989 година.

„Ги замолувам сите да ѝ пристапат на оваа долгоочекувана објава на документи со достоинство и човечност, бидејќи многу семејства сега ќе се соочат со тешки информации – честопати поврзани со починат роднина. Невозможно е да се преработи таква траума без дискусија и поставување прашања“, истакна Маѓар.

Комунистичкото владеење во Унгарија заврши во 1989 година, но властите долго време го одложуваа целосното отворање на овие досиеја поради недостиг на силна политичка волја кај последователните влади.

За време на Студената војна, службите на тајната полиција низ Источна Европа се потпираа на цивилни соработници, кои честопати беа регрутирани преку уцени, закани или ветувања за награди. Поранешниот премиер Виктор Орбан вчера изјави дека комунистичките тајни служби се обиделе да го регрутираат како доушник додека служел воен рок, но тој одбил – што подоцна го направило цел на интензивен полициски надзор.