Само еден од десет Европејци сега ги гледа САД како сојузник

Довербата на Европејците во американските безбедносни гаранции падна на историски најниско ниво, покажува истражувањето на Европскиот совет за надворешни односи (ECFR), според кое само еден од десет испитаници во 15 европски земји ги смета САД за сојузник.

Анкетата, објавена во средата од тинк-тенкот European Council on Foreign Relations пред клучните самити на Г7 и НАТО во Франција и Турција во наредните недели, покажува „длабока европска недоверба кон САД“, наведуваат авторите.

Исто така се истакнува дека, иако многу Европејци очекуваат односите со Вашингтон да се подобрат по заминувањето на Доналд Трамп од функцијата, во меѓувреме сè повеќе се подготвени да се заштитат од американска непредвидливост преку зајакнување на европската одбрана.

Според извештајот, американската политика на Блискиот Исток, заканите кон Гренланд, најавите за повлекување на војници од европски бази и скептицизмот кон иднината на НАТО дополнително поттикнале европски прагматизам.

„Низ целиот континент постои јасна поддршка за намалување на зависноста од Вашингтон“, изјави Јана Кобзова, коавторка на извештајот и висок политички соработник во ECFR. Таа додаде дека Европејците сè повеќе се отворени за повисоки трошоци за одбрана и имаат доверба дека соседните земји би им помогнале во криза.

Нејзиниот коавтор Павел Зерка оцени дека зголемената потреба за самостојност и за намалување на зависноста од американските безбедносни гаранции „создава можност за европските лидери да одат побрзо и подалеку“ во областа на безбедноста.

Анкетата, спроведена во мај во Австрија, Бугарија, Данска, Естонија, Франција, Германија, Унгарија, Италија, Холандија, Полска, Португалија, Шпанија, Шведска, Швајцарија и Обединетото Кралство, покажува дека во просек само 11% од испитаниците ги гледаат САД како сојузник што ги споделува нивните интереси и вредности.

Тоа е пад во однос на 16% пред шест месеци и 22% во ноември 2024 година. Најчесто доминантно мислење е дека САД се „неопходен партнер“, иако 13% ги сметаат за ривал, а 12% за директен противник.

Мнозинство во сите земји повеќе не верува дека САД би помогнале во случај на напад. Освен во Бугарија, најголем дел од граѓаните веруваат дека барем некои европски земји би им помогнале во таков сценарио.

Во просек, Европејците се 4% повеќе наклонети кон зголемување на трошоците за одбрана отколку минатата година, при што Италија е единствената земја каде мнозинството е против тоа.

Во просек, 47% од испитаниците поддржуваат идеја за заедничко задолжување на ЕУ за поголеми одбранбени трошоци, додека 35% се против.

Во речиси сите земји, мнозинството смета дека нивната држава треба да ја намали стратешката зависност од американско воено оружје, со најголема поддршка за политика „купувај европско“ во Данска, Холандија, Шведска, Португалија, Франција, Швајцарија, Велика Британија и Шпанија.

Сепак, има значително помала поддршка за намалување на домашната јавна потрошувачка за да се финансира повисок одбранбен буџет, при што најголем отпор има во Италија, Австрија, Германија, Шпанија и Данска.

Исто така, мал е бројот на поддржувачи (29%) за замена на НАТО со нова одбранбена структура само на ЕУ, додека доминантно мислење во повеќето земји е дека односите меѓу САД и Европа „веројатно ќе се подобрат“ по заминувањето на Трамп.

И покрај растечките трошоци за енергија, 44% од Европејците сметаат дека би било лоша идеја повторно да се увезува нафта и гас од Русија.

Прашањето за членство на Украина во ЕУ останува поделено, при што во земји како Унгарија, Бугарија, Австрија, Германија, па дури и Естонија, дел од испитаниците се повеќе против отколку за прием на Украина во моменталниот контекст.