Просечна плата над 2.700 евра и ниски стапки на данок – богата европска земја има потреба од работници

Кнежевството Андора нуди еден од највисоките животни стандарди во Европа и просечна плата од преку 2.700 евра. Сепак, оваа мала држава денес се соочува со сериозен недостиг на работна сила.

Овој директен сосед на Франција, сместен во Пиринеите, има еден од највисоките животни стандарди во Европа. Меѓутоа, зад ова благосостојба се крие сериозен недостиг на работна сила. Со население кое штотуку достигна 90.105 жители, ова кнежевство, сместено меѓу Франција и Шпанија, ужива репутација на земја на благосостојбата. Неговиот бруто-домашен производ по жител изнесува 42.320 долари, односно околу 39.000 евра, што го вбројува во самиот врв на европските економии. Даноците и понатаму се исклучително ниски, а данокот на додадена вредност (ДДВ) изнесува најмногу 4,5%.

Нивото на приход јасно го одсликува доброто економско здравје. Според податоците на Светската банка, просечниот месечен бруто-приход по жител достигнува околу 3.700 евра, што е далеку над европскиот просек проценет на речиси 2.640 евра. Просечната месечна плата исто така ја премина новата граница: во мај 2026 година изнесуваше 2.760,46 евра, со раст од 7,7% во однос на претходната година, додека медијалната плата порасна за 5,2% и достигна 2.235,73 евра.

Сите сектори во Кнежевството Андора имаат корист од овој раст на платите. Трговијата на мало забележа најголем скок, со пораст од 14,5%, со што просечната плата во тој сектор достигна 2.405,99 евра. Финансискиот сектор убедливо води на листата со просек од 4.972,10 евра, пред производството и дистрибуцијата на електрична енергија, гас и вода со 3.607,83 евра. На другиот крај од скалата се наоѓаат угостителството и хотелиерството со 2.151,69 евра и земјоделството со 2.000,11 евра.

Меѓутоа, зад овие поволни бројки се крие нерамнотежа: домашната работна сила повеќе не е доволна за функционирање на економијата. И покрај намалувањето на имигрантските квоти, кои оваа година беа утврдени на 800 општи дозволи, владата на Андора во јуни мораше да одобри дополнителни 250 дозволи, наменети првенствено за дефицитарни занимања. Здравството, образованието, грижата за стари и болни лица, помошта во домаќинството и возењето автобуси се меѓу приоритетите.

Туризмот исто така нуди бројни работни места. За летото 2026 година, кнежевството одобри 500 привремени дозволи за хотелиерство и угостителство, а откако таа квота беше исполнета, беа додадени уште 250. Посебно недостигаат келнери, собари/собарки и готвачи. Владата започна и досега невидена пилот-програма за вработување во странство со 450 дозволи за периодот од декември 2026 до август 2027 година, што е знак дека сезоналноста исчезнува и дека туристичките активности сега се протегаат на целата година.

Платата не е единствената причина за заминување на работа во Андора. Странските работници уживаат цврсти гаранции дефинирани со Законот за работни односи: работна недела од 40 часа, 30 дена годишен одмор и комплетна социјална заштита преку Андорската благајна за социјално осигурување (CASS), која покрива здравствено осигурување, невработеност и пензија. Придонесот на работникот изнесува 6,5%. Данокот на доход и понатаму е низок: не се плаќа на нето-основица до 24.000 евра, додека максималната даночна стапка е 10%.

Бидејќи Андора не е членка на Европската Унија, ниедна националност нема автоматско право на работа, но државјаните на ЕУ уживаат во поедноставени процедури. Благодарение на билатералните договори, Французите, Шпанците и Португалците имаат олеснети услови, посебно кога станува збор за спојување на семејството.