ЕУ размислува за замрзнување на 1,5 милијарди евра помош за Србија поради блиските врски со Москва

Србија се соочува со губење до 1,5 милијарди евра од фондовите на ЕУ, бидејќи Европската комисија размислува за суспендирање на плаќањата поради нејзиното демократско уназадување и блиските врски со Русија.

Балканската земја не е членка на ЕУ, но откако ги отвори преговорите за пристапување во 2014 година, има право на средства и грантови што ќе ѝ помогнат да ги спроведе правните реформи. Одлуката за суспендирање на плаќањата дополнително би го комплицирала таканаречениот процес на проширување на ЕУ, при што земји како Украина и Црна Гора брзо се стремат да се приклучат, а влијателни држави како Франција повикуваат на претпазливост, пишува Политико.

„Сè повеќе сме загрижени за тоа што се случува во Србија“, изјави за Политико комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос. „Од закони што ја поткопуваат независноста на судството до репресии врз демонстрантите и континуирано мешање во работата на независните медиуми“.

Кос рече дека Комисијата проценува дали земјата сè уште ги исполнува условите за „плаќања според финансиските инструменти на ЕУ“.

Во последните недели, притисокот во Комисијата за задржување на парите е зголемен, изјавија четворица претставници на ЕУ кои работат со земјите од проширувањето, кои зборуваа под услов да останат анонимни. ЕУ јавно ги критикуваше судските реформи што ги промовира српскиот претседател Александар Вучиќ, чија влада се соочи со масовни протести, пишува Политико.

Даниел Апостоловиќ, амбасадор на Србија во ЕУ и главен преговарач со блокот, за Политико изјави дека е „уверен дека нема да стигнеме до таа точка“ на прекинување на финансирањето и дека „не се откажуваме од полноправно членство во ЕУ“.

Белград, рече Апостоловиќ, останува вклучен во интензивни разговори со Комисијата.

Пакет закони за реорганизација на судовите и промена на начинот на кој се назначуваат судии и обвинители претставува „сериозен чекор назад“ за Србија, предупреди Кос кога беа најавени законите.

Венецијанската комисија, правно-консултативното тело на Советот на Европа, треба да издаде експертско мислење за контроверзните измени на законите на Србија подоцна овој месец.

Тоа мислење би можело да биде поттик за Комисијата да го замрзне финансирањето на Србија, навестија двајца претставници на ЕУ со кои разговараше Политико. Кос рече дека ќе бара од Србија „да ги усогласи своите судски закони со препораките на Венецијанската комисија“.

Белград „јасно стави до знаење“ дека ќе ги следи препораките на Венецијанската комисија „штом ќе бидат примени“, рече Апостоловиќ.

ЕУ е најголемиот финансиски поддржувач на Србија и одвои повеќе од 586 милиони евра во грантови од 2021 до 2024 година. До 1,5 милијарди евра повеќе се достапни условени од реформите. Според српската влада, земјата добила повеќе од 7 милијарди евра во фондови и инвестиции од ЕУ од 2000 година.

Но, Србија долго време се стреми кон деликатен чин на балансирање во своите односи со ЕУ, градејќи поблиски врски со Москва, а воедно добивајќи пари од Брисел.

Софија Тодоровиќ, директорка на балканската невладина организација за човекови права YIHR, за Политико изјави дека медиумските слободи и владеењето на правото во Србија се „на карпи“ поради притисокот на владата врз новинарите и ја повика Комисијата да интервенира „пред Србија да падне во речиси целосен мрак“. Трпението на ЕУ со Белград се намалува во последните месеци, а остриот извештај за напредокот на земјата во процесот на проширување од ноември минатата година предупреди на регресија и „анти-ЕУ наратив“ на „највисоките нивоа“ на српската политика, пишува Политико.