недела, септември 13, 2026
Дома СВЕТ Нова „железна завеса“ на Европа: Финска подигна 200 километри ѕид долж руската...

Нова „железна завеса“ на Европа: Финска подигна 200 километри ѕид долж руската граница

Границата, која претходно минуваше низ густи шуми и беше означена воглавно со едноставни огради и предупредувачки знаци, сега доби сосема поинаков изглед.

1
EPA/VALDA KALNINA

Финска ја заврши изградбата на заштитна ограда долж дел од својата источна граница со Русија, дополнително зајакнувајќи ја една од најчувствителните граници на НАТО и Европската унија кон Москва.

Новата бариера се протега во должина од околу 200 километри, а трошоците за изградба изнесуваат околу 356 милиони евра. Оградата е поставена на најкритичните точки долж границата, вклучувајќи ги областите на југоисток од земјата, како и одредени делови на северот, протегајќи се сè до Лапонија. Системот за надзор вклучува термални камери, сензори за движење и притисок, како и друга технологија, а се планираат и дополнителни надградби, вклучително и можност за користење дронови.

Границата, која претходно минуваше низ густи шуми и беше означена воглавно со едноставни огради и предупредувачки знаци, сега доби сосема поинаков изглед. Новата инфраструктура е повеќе од обична челична бариера. Оградата е висока околу 4,5 метри и на врвот има бодликава жица, додека целиот систем е опремен со модерна технологија за надзор.

Долж одредени делови се поставени термални камери, сензори за движење и други системи способни да детектираат движење кон границата. Покрај оградата се изградени и патишта наменети за патролите на финската гранична стража. Безбедносната зона е дополнително проширена со расчистување на вегетацијата. Од двете страни на оградата е создаден појас широк околу 25 метри, што овозможува подобра видливост и побрза реакција на патролите. Целта е финските власти да одржуваат постојан надзор врз ситуацијата долж најчувствителните делови на границата.

Изградбата на оградата е дел од пошироката промена во безбедносната политика на Финска во однос на Русија.

Во последниве години, Хелсинки ја обвинува Москва дека ја користи миграцијата како алатка за политички притисок – конкретно, преку насочување на мигрантите кон финската граница. Финските власти сметаат дека таквото сценарио би можело да претставува форма на хибридна војна и обид за дестабилизација на земјата.

Истовремено, пристапувањето на Финска во НАТО суштински го промени значењето на нејзината источна граница. Поранешната граница меѓу двете соседни држави сè повеќе се доживува како дел од поширока безбедносна линија што ги раздвојува НАТО и Европската Унија од Русија.

Сличен пристап веќе применија балтичките земји и Полска. Сите тие почнаа да поставуваат физички бариери и да го зајакнуваат надзорот долж своите граници со Русија и нејзините сојузници.

Промените на финската граница го одразуваат поширокиот тренд низ Европа. Регионот што со децении беше симбол за слободно движење и укинување на внатрешните граници, сега истовремено е сведок на зајакнување на своите надворешни граници. Финска ги затвори патните премини кон Русија уште во декември 2023 година, а новата ограда дополнително ја нагласува долгорочната промена во односите меѓу двете земји.

Последиците се видливи и во прекуграничните врски; трговијата, туризмот и личните контакти меѓу населението од двете страни на границата се речиси целосно прекинати.

Покрај физичкото зајакнување на границата, Финска го ревидираше и својот правен рамковен систем. Усвоен е Закон за безбедност на границите, кој им дава овластување на финските власти – под одредени околности поврзани со хибриден притисок – да го ограничат прифаќањето на барања за меѓународна заштита директно на границата. Оваа политика наиде на критики од организациите за човекови права и правните експерти, кои предупредуваат на можен судир со европските и меѓународните правила за заштита на бегалците.

Сепак, финските власти сметаат дека безбедносните ризици сè уште постојат и имаат намера да ја задржат оваа законска рамка во наредните години.

Оградата стана симбол на промената во европската безбедносна политика по влошувањето на односите меѓу Западот и Русија. За Финска таа е мерка за заштита од можни воени и хибридни закани, додека за Европа претставува знак дека физичките бариери, надзорот и воената инфраструктура повторно добиваат сè поголема улога. Така, на околу 200 километри од финско-руската граница се создава нов безбедносен фронт – со бодликава жица, камери и сензори од финската страна, а Русија од другата.

ИЗДВОЕНИ