Влијанието на Ел Нињо врз времето во Европа главно е индиректно и послабо отколку во тропските области, но метеоролозите предупредуваат дека овој феномен би можел да го ослаби поларниот вртлог. Истражувачите предупредија дека овогодишниот Ел Нињо би можел да биде најсилниот досега забележан, што ја зголемува веројатноста 2027 година да стане најтоплата година од почетокот на мерењата, пишува Euronews.
Температурите на морската површина во екваторијалниот Пацифик веќе ги соборија рекордите на сите претходни Ел Нињо феномени, а врвот се очекува кон крајот на есента или почетокот на зимата.
Проценките велат дека екстремните горештини поврзани со Ел Нињо од јуни 2026 до февруари 2027 година би можеле да предизвикаат дополнителни 451.000 смртни случаи. Посилното затоплување воедно создава услови за поекстремни временски настани, како што се шумски пожари и поплави.
За време на претходните Ел Нињо феномени, Јужна Америка, југот на САД, Источна Африка и Централна Азија се соочуваа со зголемен ризик од поплави. Истовремено, опасноста од суши и пожари расте во големи делови од Австралија, на северот на Јужна Америка и во некои азиски земји како Индонезија.
Во Европа, меѓутоа, последиците од Ел Нињо се значително поиндиректни и послаби. Овој природен феномен би можел при крајот на годината да донесе понестабилно време, односно поблага, повлажна и повеќеветровита есен и почеток на зимата. Зошто тогаш се појави загриженост дека Европа оваа зима ја чека студен бран?
Нагло затоплување на стратосферата
Секоја зима силни западни ветрови кружат околу полот високо во стратосферата, слојот од атмосферата на височина од 10 до 50 километри над Земјата. Овој феномен се нарекува стратосферски поларен вртлог (СПВ) и неговата улога е да го задржува ладниот воздух високо над Арктикот.
Но, по врвот на Ел Нињо, поларниот вртлог може да ослабне. Со тоа се зголемува веројатноста за нагло затоплување на стратосферата (SSW), што може да доведе до продор на ладен воздух. SSW е појава за време на која температурите во стратосферата нагло растат, понекогаш и до 50 °C за само неколку дена.
Ладниот воздух од големите височини тогаш се распрскува и при спуштањето од стратосферата во тропосферата може да ја промени формата на млазната струја. Според наводите на британската метеоролошка служба Met Office, ова нарушување обично се формира над Северниот Атлантик и Скандинавија.
Тие ги објаснуваат и последиците: „Тоа значи дека Северна Европа, вклучително и Обединетото Кралство, веројатно ќе има долг период на суво и ладно време, додека во Јужна Европа ќе преовладуваат поблаги, повлажни и повеќеветровити услови. На границата меѓу тие подрачја се развиваат ладни источни ветрови, а во некои случаи падот на температурата носи снег.“
Дали Ел Нињо ќе ѝ донесе студена зима на Европа?
Бројни медиуми изминативе денови предупредија на доаѓање на екстремен студ во Европа, поврзувајќи го тоа со ризикот Ел Нињо да го ослаби поларниот вртлог. Сепак, врз зимското време во Европа влијае низа фактори, меѓу кои се и климатските промени предизвикани од човекот.
На пример, студија на Универзитетот во Њукасл од 2025 година покажа дека согорувањето на фосилни горива ги забрзува промените во количеството зимски врнежи во Европа за речиси 25 години во однос на предвидувањата. Многу фактори кои го обликуваат времето во Европа не можат да се предвидат толку однапред. Метеоролозите, имено, можат со сигурност да најават поединечни епизоди на нагло затоплување на стратосферата едвај седум дена пред да се случат.
„Иако постои позната врска помеѓу Ел Нињо и поладниот крај на зимата во Обединетото Кралство, таков исход воопшто не е загарантиран“, изјави Греам Маџ, портпарол на Met Office. „Постојат и многу други двигатели на зимското време, а прогнозата за зимата ја одредува нивната рамнотежа, а не само еден изолиран фактор.“
