Граѓанските и еколошките организации, на јавната расправа во Струмица, побараа да се избришат Иловица-Штука и Казандол од нацрт-просторниот план Тие предупредија за можните последици врз земјоделството, водните ресурси, животната средина и идниот развој на Струмичкиот Регион. Во планот, до 2040 година, се предвидени пет локации за металични минерални суровини, што отвори прашања за усогласеноста на рударските проекции со земјоделскиот и со туристичкиот развој на регионот. Од СДСМ побараа од Владата повлекување на планот. Јавните расправи продолжуваат, а следната е закажана за 29 септември, во Велес
По реакциите во Струмица, темата сега се префрла и во Вардарскиот Плански Регион, каде што на 29 септември, во Велес, е закажана следната регионална јавна расправа за нацрт просторниот план. Јавната расправа ќе се одржи во големата сала на Општина Велес, со почеток во 12:00 часот, а организаторите ги повикаа институциите, локалните самоуправи, стручната јавност и граѓаните да достават мислења, предлози и забелешки.
Во меѓувреме, одржаната расправа во Струмица покажа дека токму прашањето за рударството е едно од најспорните прашања во предложениот документ. Во нацрт-планот се наведуваат пет локации за металични минерални суровини: Иловица–Штука, Казандол, Плавица, Кадиица и Луке, што предизвика реакции кај граѓанските организации и кај активистите.
Од „Здрава котлина“ и од други граѓански иницијативи побараа да бидат преиспитани рударските проекции и да се отстранат од планот Иловица–Штука и Казандол. Им беше посветено особено внимание на прашањата поврзани со земјоделското земјиште, водните ресурси и со идниот развој на Струмичката Котлина.
Казандол повторно се најде во фокусот и поради фактот што беше раскината концесијата за проектот во 2018 година, па граѓанските иницијативи прашуваат зошто повторно се појавува локацијата во стратешки документ со важност до 2040 година.
Од друга страна, политичките реакции ја проширија дебатата и надвор од локалните граѓански иницијативи. Од опозицијата побараа повлекување на нацрт просторниот план, додека од власта и институциите досега аргументите за документот се поврзуваат со планирањето на долгорочниот просторен и економски развој на државата. Дел од овие тврдења се политички ставови и треба да се разликуваат од содржината на самиот нацрт-план.
Она што следува е продолжување на јавната расправа низ планските региони. По Струмица, на ред е Велес, каде што граѓаните ќе имаат можност да ги слушнат предложените решенија и да дадат свои забелешки.
Прашањето што останува во центарот на вниманието е дали ќе останат рударските проекции во финалниот просторен план или ќе бидат изменети по забелешките од јавноста и од институциите.
За граѓаните, пак, јавната расправа е можност не само да присуствуваат туку и официјално да достават забелешки во постапката. Токму затоа следниот период ќе биде важен за тоа какви барања ќе пристигнат од локалните заедници и дали ќе се одразат тие врз конечната верзија на документот.
Потпретседателката на СДСМ, Јованка Тренчевска, пак, побара повлекување на нацрт просторниот план до 2040 година, обвинувајќи ја Владата дека со документот отвора простор за идно реализирање на повеќе рударски проекти.
– Македонија не е на распродажба – порача Тренчевска, оценувајќи дека природните богатства се национално богатство и дека за нивната иднина треба да има транспарентност и вклученост на граѓаните.
Според Тренчевска, во документот се предвидува и зголемување на површините под експлоатација на критични минерални суровини – од околу два на приближно десет квадратни километри, односно петкратно зголемување. Таа побара дополнителни информации за точните граници на планираните рударски подрачја, како и за потенцијалната близина на копови, јаловишта и постројки до населените места и до изворите на вода.
– Кој одлучил? Ги прашале ли граѓаните? – праша Тренчевска, обвинувајќи ја Владата дека без доволна јавна консултација ја планира иднината на државата.
Од СДСМ велат дека ќе се спротивстават на, како што го нарекуваат, „криминалниот план“ и бараат рударските локации да бидат отстранети од документот. Тренчевска побара Владата да го повлече планот во делот на рударските проекти, со порака дека природните ресурси, почвата и водата се богатство на граѓаните и дека одлуките за нивната иднина мора да бидат транспарентни.
Нацрт просторниот план е стратешки документ со кој се планираат организацијата, намената, користењето и заштитата на просторот во државата. Агенцијата за планирање на просторот наведува дека планот го опфаќа периодот до 2040 година и дека неговата изработка се одвива низ повеќе фази, со усогласување на различни интереси и плански решенија.
(С. Бл.)
