Џ. Д. Венс: Техеран се согласи да се вратат нуклеарните инспектори во Иран

Иран се согласил со враќањето на инспекторите на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) на територијата на земјата, објави во понеделник во Швајцарија американскиот потпретседател Џ.Д. Венс, еден ден откако во таа земја се одржаа разговори за завршување на војната на Блискиот Исток.

Техеран ја прекина соработката со агенцијата на ОН по израелско-американското бомбардирање на нејзините објекти во јуни 2025 година. Иако на МААЕ не ѝ е дозволен пристап до погодените локации оттогаш, во последните месеци ѝ е дозволено да посети други објекти.

„Иранците се согласија да ги повлечат инспекторите на МААЕ. Ова е голем чекор за американскиот народ и прв чекор кон целосна денуклеаризација, или конечно завршување на програмата за нуклеарно оружје на Иран“, изјави Џ.Д. Венс пред новинарите, додавајќи дека очекува „тоа да се случи уште оваа недела“.

Потпретседателот на САД ги даде овие забелешки пред да ја напушти Швајцарија, еден ден откако завршија маратонските 18-часовни разговори во луксузен одморалиште во Швајцарските Алпи со иранска делегација и високи претставници од земјите-посредници Пакистан и Катар.

Присуствуваше и генералниот директор на МААЕ, Рафаел Гроси.

„Поставени се цврсти темели за конечен договор“
Минатата недела, претседателите на САД и Иран потпишаа меморандум за разбирање од далечина, во кој Техеран вети дека ќе го разреди својот високо збогатен ураниум во замена за укинување на меѓународните санкции, оставајќи ги деталите за подоцнежни преговори.

Според текстот, за време на 60-дневниот преговарачки период, двете земји ќе разговараат за механизам за ракување со тие залихи „користејќи го методот на разредување на лице место под надзор на МААЕ“.

Целта е да се разреди ураниумот под 5 проценти, далеку под 90-те проценти потребни за производство на нуклеарна бомба, и со тоа да се спречи заканата од збогатување за воени цели.

Западните земји и Израел се сомневаат дека Техеран се стреми да создаде нуклеарно оружје, додека Исламската Република ги негира таквите намери. Судбината на повеќе од 400 кг високо збогатен ураниум, последен пат виден од инспекторите на МААЕ на 10 јуни 2025 година, останува неизвесна.

Покрај барањата за нуклеарно оружје, САД ќе се погрижат Иран, доколку неговите средства бидат ослободени, да не финансира тероризам, изјави потпретседателот Џ.Д. Венс, објаснувајќи дека механизмот за следење го предложил претставникот и зет на Доналд Трамп, Џаред Кушнер.

Венс, исто така, рече дека разговорите меѓу Иран и САД поставиле „многу солидна основа“ за конечен договор.

Иранскиот тим, предводен од претседателот на парламентот Мохамед Багер Галибаф и министерот за надворешни работи Абас Аракчи, го напушти одморалиштето Бургеншток по „18 часа интензивни дискусии“, според новинската агенција ИРНА.

Разговорите ќе продолжат на техничко ниво.