Остатоците од ориз од ручекот може безбедно да се консумираат подоцна, но само доколку биле брзо изладени и соодветно складирани. Ако оризот стоел на собна температура неколку часа, неговото повторно загревање можеби нема да го отстрани ризикот, бидејќи одредени токсини можат да преживеат високи температури.
Многумина веруваат дека повторното загревање на храната во микробранова печка или во тава ќе уништи сè што се развило додека храната стоела надвор. Сепак, кога станува збор за ориз, тоа не е секогаш доволно.
Проблемот не е во самото подгревање, туку во тоа колку долго зготвениот ориз стоел на собна температура. Ако брзо се излади, се чува во фрижидер и правилно се подгрее, може безбедно да се консумира.
Бактериските спори можат да преживеат готвење
Неварениот ориз може да содржи спори од бактеријата *Bacillus cereus*, која природно се наоѓа во почвата и во животната средина. Готвењето уништува голем број активни бактерии, но некои спори можат да преживеат.
Додека оризот останува топол и влажен – особено ако се остави на собна температура неколку часа – преживеаните спори можат да ‘ртат. Потоа бактериите почнуваат да се размножуваат, а одредени соеви можат да произведат токсин наречен цереулид, кој предизвикува гадење и повраќање.
Американската агенција за храна и лекови (FDA) наведува дека цереулидот е отпорен на топлина, желудечна киселина и дигестивни ензими. Тоа значи дека повторното загревање може да уништи дел од присутните бактерии, но не мора нужно да го елиминира токсинот што веќе се формирал во неправилно чуваната храна. Меѓу храната поврзана со труење со *Bacillus cereus*, FDA ги наведува варениот и пржениот ориз, како и месото, зеленчукот, супите, сосовите и кремовите.
Затоа, популарниот термин „синдром на пржен ориз“ може да биде погрешен. Труењето не е ограничено само на пржен ориз, ниту пак секое јадење со ориз претставува ризик.
Двете форми на труење се манифестираат со различни симптоми
*Bacillus cereus* може да предизвика два вида болести кои се пренесуваат преку храна.
Еметичната форма најчесто се поврзува со ориз и храна богата со скроб. Таа настанува како последица на внесување токсин што веќе се формирал во храната. Гадењето и повраќањето обично започнуваат нагло, најчесто еден до пет часа по оброкот.
Формата на труење што предизвикува дијареја почесто се манифестира со болки во стомакот, грчеви и воденаста столица. Симптомите се појавуваат подоцна бидејќи токсините првенствено се создаваат во цревата откако ќе се внесат бактериите.
Кај повеќето луѓе, симптомите се повлекуваат во рок од 24 часа. Сепак, труењето не треба да се потценува. Обилното повраќање и дијарејата можат да доведат до дехидратација, а во многу ретки случаи се забележани и сериозни компликации.
Потребно е да се побара лекарска помош доколку лицето не може да задржи течности во организмот, покажува знаци на дехидратација, има крв во столицата, висока температура, силни болки или упорни симптоми. Посебна претпазливост се препорачува за мали деца, постари лица, бремени жени и лица со ослабен имунолошки систем.
Како правилно да го чувате зготвениот ориз
Јадењата со ориз не треба да се оставаат во тенџерето да се ладат со часови. Најдобро е поголемите количини да се поделат на помали порции или да се стават во плитки садови, за храната да се излади што е можно побрзо.
Британската агенција за стандарди за храна препорачува брзо ладење на оризот – идеално во рок од еден час – а потоа негово ставање во фрижидер или замрзнувач. Нивната конкретна препорака е оризот што бил во фрижидер да се консумира во рок од 24 часа и да се подгрева само еднаш.
Општите упатства за остатоци од храна дозволуваат чување на собна температура до два часа, или еден час доколку температурата надминува 32°C. Сепак, кога станува збор за ориз, правилото од еден час е побезбедниот избор.
За да бидете сигурни дека оризот е безбеден за јадење:
-изладете го што е можно побрзо, идеално во рок од еден час
-ставете го во плиток сад со капак
-чувајте го во фрижидер на температура од приближно 4°C или пониска
-консумирајте го во рок од 24 часа
-подгревајте само онолку колку што планирате веднаш да изедете
-загрејте го додека не стане целосно жежок
-не подгревајте го повеќе од еднаш
Ако зготвениот ориз стоел на кујнската работна површина неколку часа, не е доволно да се процени само врз основа на мирисот и изгледот. Храната може да изгледа и да мириса нормално дури и ако содржи бактериски токсини. Во таква ситуација, најбезбедно е да се фрли.
Оризот што е соодветно чуван може безбедно да се подгрее. Сепак, подгревањето не може да ја поправи штетата настаната од неговото стоење на собна температура со часови.
