За првпат во историјата: Детално снимени гигантските вртлози на Сонцето – oткриено што ги предизвикува моќните ерупции/ВИДЕО

Научниците за првпат имаа можност детално да ги набљудуваат огромните вртлози на површината на Сонцето, што го отвора патот за многу попрецизни предвидувања на сончевите бури кои директно влијаат врз нашата планета.

Спектакуларното видео објавено на платформата X ја прикажува површината на Сонцето во резолуција без преседан. Истражувачите користеа еден од најмоќните сончеви телескопи во светот за да ги снимат овие фасцинантни сцени, кои би можеле да бидат клучни за разбирање на процесите во вселената.

Студијата, објавена во престижното списание Nature, се заснова на високодетални набљудувања од Сончевиот телескоп „Иноуе“ (Inouye Solar Telescope), лоциран на Мауи, Хаваи. Благодарение на совршените атмосферски услови во тој регион, истражувачите сега можат да ја испитуваат сончевата површина со ниво на детали што претходно се сметаше за недостижно.

Механизмот што ги поттикнува сончевите ерупции
Објавената снимка го прикажува движењето на жешката плазма која се врти по површината на нашата ѕвезда. Овие движења го свиткуваат и извртуваат магнетното поле на Сонцето, при што се акумулираат огромни количества магнетна енергија.

„Сонцето е изворот на сета таа енергија и на вселенските временски прилики. За еден ден да можеме попрецизно да ги предвидуваме овие појави, мораме да ја разбереме неговата физика, дури и на најмалите скали“, изјави д-р Дејвид Боболц од Националната сончева опсерваторија (NSO) на САД.

За време на нивното истражување, научниците забележаа физички феномен познат како нестабилност на Келвин-Хелмхолц. Овој процес се јавува кога два слоја флуид се движат со различни брзини, создавајќи спирални вртлози. Сличен феномен се среќава и во океаните на Земјата, каде што малите бранови можат да прераснат во големи, моќни водени маси. Во случајот со Сонцето, овие вртлози создаваат магнетна енергија која се акумулира во горните слоеви на сончевата атмосфера. Кога оваа енергија се ослободува, таа предизвикува моќни сончеви блесоци или исфрлања на коронална маса (CME).

Астрономот од NSO, д-р Дејвид Куриџе, објасни дека токму овие ротациони движења ја создаваат магнетната енергија способна да предизвика огромни експлозии.

Заштита на Земјата и на современите технологии
Разбирањето на овие појави е од клучно значење бидејќи тие се главната причина за „вселенското време“, кое може сериозно да ги загрози сателитските комуникации, GPS-системите, електроенергетските мрежи и другата критична инфраструктура на Земјата. Покрај тоа, сончевите бури претставуваат директен ризик за астронаутите во вселената.

Според д-р Фридрих Вогер, ова откритие им помага на научниците подобро да ги разберат не само механизмите што ги предизвикуваат вселенските бури, туку и една од најголемите мистерии на сончевата физика: зошто горните слоеви на сончевата атмосфера се многу потопли од нејзината видлива површина. Набљудувањата откриваат како енергијата се пренесува од површината кон горните слоеви, каде што на крајот се ослободува преку експлозивни настани.

На крајот, д-р Боболц истакнува дека Сонцето останува единствена природна лабораторија за разбирање на фундаменталните закони на физиката.

„Тоа е ѕвездата што ни е најблиску и ни помага да ги разбереме фундаменталните закони на природата. Првата експериментална потврда на Ајнштајновата општа теорија на релативноста дојде токму од набљудувањата на затемнувањето на Сонцето. Спроведувањето на вакви научни истражувања е вредно само по себе, заради унапредување на човечкото знаење“, заклучи Боболц.

Scientists using the world’s most powerful solar telescope have captured “whirlpools” of activity on the surface of our Sun that has not been possible to see before. pic.twitter.com/NItza2xTYO

— Black Hole (@konstructivizm) August 5, 2026