Што ако јајцето се скрши, дали се вапсаат јајца ако некој почине? Отец ги објасни разликите помеѓу верата и суеверието за Велигден

Велигден е најважниот христијански празник, посветен на страдањето и воскресението на Исус Христос. Во секој регион се слави на различен начин, но едно нешто останува заедничко, вапсањето јајца како вечен симбол на нов живот и надеж.

Во пресрет на празникот, отец Предраг Поповиќ зборува за верувањата, заблудите и значењето на обичаите што го придружуваат најголемиот ден на христијанската вера.

Велигден, ден што ја слави победата на животот над смртта
Оваа година, православните христијани го слават Велигден на 12 април. Велики петок, Велика сабота и Велигден ги сочинуваат последните денови од велигденскиот пост и круната на духовната подготовка. Отец Предраг нагласува дека вистинското значење на празникот не лежи само во обичаите, туку во разбирањето на пораката што ја носи празникот.

„Кој навистина ја чувствува суштината на празникот, нема да има забелешки. Децата се нашиот најдобар пример – тие го прифаќаат Велигден со своите срца, додека возрасните често бараат објаснувања и ги доведуваат во прашање обичаите“, вели отец Предраг.

Тој додава дека некои обичаи се усовршувале преку црковната практика со векови – лошите биле отфрлени, а добрите биле задржани или преобликувани во согласност со христијанската симболика.

Вапсање јајца, симбол на верата, а не на суеверието
Еден од најпрепознатливите велигденски обичаи е вапсањето јајца. Додека многумина се прашуваат дали одредени бои, техники или ситуации имаат посебно значење, отец Предраг нагласува дека значењето лежи во симболиката, а не во суеверието.

„Ако знаеме зошто Христос страдал и воскреснал од мртвите, тогаш вапсањето јајца е израз на нашата вера, а не грев. Проблемот се јавува кога ги почитуваме обичаите без да ги разбираме – тогаш сè станува фолклор“, објаснува отецот и додава:

„Со векови, Црквата ги чешла обичаите и го привлекува вниманието кон лошите за да не се практикуваат, а кон добрите за да се почитуваат. Исто така, ги христијанизирала некои пагански, односно им дала ново значење. За нас беше малку потешко, бидејќи низ целата наша историја се занимававме со постоењето и како да преживееме како народ, а не со теологијата. Тогаш бевме доста неписмени, а сега сме, и граматички, јазично, и културно и духовно. Ќе треба долго време сè да си дојде на свое место, ако некогаш дојде.“

Најчестите прашања што ги поставуваат верниците се однесуваат на потенцијалната „симболика“ на скршено јајце, боење за време на жалост или боите што е „дозволено“ да се користат – сето ова произлегува од незнаење, вели отецот и ја нагласува потребата од поголемо разбирање на суштината на празникот.

„Ако ги почитуваме обичаите без никакво значење или знаење за тоа што тие претставуваат, тогаш ние сме виновни, бидејќи тоа не е израз на вера, туку едноставен фолклор на ниво на суеверие. Токму затоа многу луѓе поставуваат прашања од страв. На пример: „Што ако првото јајце се скрши? Што значи тоа?“, или: „Дали е во ред да се бојадисуваат јајца ако некој во куќата починал, и која боја?“… Различни прашања што произлегуваат од недостаток на разбирање на значењето на бојадисувањето јајца. На ова треба да се работи. Разбирање на празникот. Многумина ќе постат на Велики петок без да знаат што постат тој ден“.

Што да се прави со чуваркуќата од минатиот Велигден?
Посебно место во велигденската симболика зазема таканаречената домаќинка, првото обоено јајце кое се чува во текот на целата година. Отец Предраг го споредува со „природната икона“ на Белиот Ангел, кој сведочи за празниот гроб на Христос.

„Старото јајце се закопува во дворот или во саксија, бидејќи природата ѝ припаѓа на природата. Така започнуваме нов циклус – во исчекување на ново Воскресение, и Христово и наше“, заклучува тој.