Поскапува сè, од горива до храна! Војната на Блискиот Исток предизвикува нов бран на инфлација

Конфликтот меѓу САД, Израел и Иран почнува да има сериозни последици врз светската економија, а експертите предупредуваат дека војната наскоро би можела да влијае на многу повеќе од цените на горивата. Поради блокадата на стратешки важниот Ормутски теснец, низ кој минува голем дел од светската трговија со енергија и суровини, зголемувањето на цените веќе се чувствува во сектори како што се земјоделството, производството на чипови, медицинската опрема, па дури и секојдневните производи како што е храната.

Аналитичарите предупредуваат дека ако конфликтот продолжи, последиците би можеле да се прелеат во супермаркетите низ целиот свет, што ќе доведе до нов бран на инфлација.

Ормутски теснец – клучна точка на светската трговија

Иран ефикасно го блокираше преминувањето на бродовите низ Ормутскиот теснец, еден од најважните морски патишта во светот. Околу 20 проценти од глобалните залихи на нафта и природен гас минуваат низ овој тесен премин секој ден, што веќе предизвика пораст на цените на енергијата. Цената на суровата нафта се приближи до нивото од 100 долари за барел, што дополнително ја оптоварува глобалната економија.

Хелиум

Околу една третина од светското производство на хелиум поминува низ Ормутскиот теснец, а овој гас игра клучна улога во многу индустрии. Хелиумот се користи во производството на полупроводници, без кој модерната електроника како што се компјутерите, паметните телефони и автомобилите не би била можна. Тој е исто така неопходен за работата на медицинските уреди како што е магнетната резонанца, бидејќи служи за ладење на моќните магнети во овие уреди, пишува Политико.

Експертите предупредуваат дека прекинот во снабдувањето со хелиум може да предизвика сериозни нарушувања во глобалната технолошка индустрија.

Цените на ѓубривата растат и вршат притисок врз земјоделството

Војната влијае и на пазарот на земјоделски суровини. Околу една третина од светските залихи на суровини за производство на ѓубрива, вклучувајќи амонијак и азот, минуваат низ Ормутскиот теснец. Цените на ѓубривата веќе почнаа нагло да растат. Цената на уреата, едно од најважните азотни ѓубрива, се зголеми за околу 30 проценти од почетокот на американските напади врз Иран. Ова доаѓа во многу чувствително време, бидејќи пролетната сезона на сеидба штотуку започнува во многу земји. Земјоделците затоа се соочуваат со двоен притисок – зголемување на цените на горивото и ѓубривата.

Поскапувањата брзо ќе стигнат до супермаркетите

Економистите предупредуваат дека зголемувањето на цените на енергијата и ѓубривата може да се прелее на пазарот на храна.

„Прво, цените на енергијата и ѓубривата растат, потоа транспортот, и на крајот стигнува до супермаркетите“, објаснува Карстен Брезески, главен економист во ING Bank во Германија.

Храната поминува низ сложен производствен синџир, од земјоделците, преку преработувачката индустрија, логистиката и транспортот, до продавниците. Секое зголемување на трошоците во овој синџир на крајот влијае на конечната цена на производот.

Колку долго може да трае кризата?

Аналитичарите веруваат дека времетраењето на конфликтот ќе биде клучно за понатамошниот развој на ситуацијата. Доколку Ормутскиот теснец повторно се отвори до крајот на месецот, последиците би можеле да бидат релативно ограничени.

Сепак, доколку блокадата трае подолго, светот би можел да се соочи со нов бран на инфлација, сличен на оној што следеше по пандемијата на Ковид и енергетската криза предизвикана од војната во Украина.

Засега е јасно дека војната на Блискиот Исток повеќе не е само регионален конфликт, нејзините последици веќе почнуваат да се чувствуваат во економиите ширум светот, од енергијата и технологијата до земјоделството и цените на храната.