Поранешен генерален секретар на НАТО: Сведоци сме на распад на алијансата, потребен е нов европски одбранбен сојуз

Поранешниот генерален секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, денес повика на формирање нов европски одбранбен сојуз, тврдејќи дека НАТО во сегашната форма повеќе не е доволен, бидејќи сомнежите за безбедносните гаранции на САД растат.

„Она што во моментов го гледаме е распаѓање на НАТО, а тоа е опасно. Американскиот претседател Доналд Трамп изрази толку многу сомнежи за неговата посветеност на Член 5 и одбраната на Европа што може да има само еден заклучок за Европејците: мора да застанеме на свои нозе и да можеме сами да го одбраниме нашиот континент“, изјави Расмусен за Велт, како што објави Политико.

Расмусен предложи создавање „коалиција на оние што сакаат“ – група европски земји кои се подготвени и способни самостојно да ја организираат одбраната на континентот.

„Ниту ЕУ ниту НАТО во моментов не се соодветни за зајакнување на европскиот столб во рамките на алијансата“, рече тој, додавајќи дека на Европа ѝ се потребни „нови одбранбени планови и нови воени капацитети“ и мора „да го зголеми производството на оружје и муниција“.

Според неговиот предлог, учеството во новиот европски сојуз би било ограничено на земји кои ги исполнуваат строгите критериуми.

„Членовите на НАТО кои ја исполнуваат целта од пет проценти за трошоци за одбрана треба да можат да учествуваат, да се обврзат на гаранции слични на Член 5 и да спречат поединечни држави да блокираат воени операции, а треба да постои и механизам за исклучување на членовите кои повеќе не ги исполнуваат условите“, рече Расмусен.

Сепак, тој нагласи дека НАТО ќе продолжи да игра централна улога и „камен-темелник“ на одбраната на Европа кога станува збор за „нуклеарниот чадор“, но прецизираше дека „конвенционалната одбрана е нешто што Европејците треба да можат сами да го обезбедат“.

Тој повика Украина да биде интегрирана во идната европска безбедносна рамка како полноправна членка на новиот сојуз, велејќи дека на Европа „ѝ е потребна како бедем против Русија“.

Тој рече дека „би го поздравил“ германскиот канцелар Фридрих Мерц, заедно со францускиот претседател Емануел Макрон, британскиот премиер Кир Стармер и италијанската премиерка Џорџа Мелони, да ја преземат водечката улога во формирањето на нов сојуз.

Повикот на Расмусен означува значајна промена за политичар кој долго време е поврзан со трансатлантските врски, особено откако како шеф на НАТО постојано ја бранеше водечката улога на САД во рамките на алијансата.

„Промената на курсот беше многу болна, бидејќи уште од детството им се восхитував на Соединетите Американски Држави и ги гледав како природен лидер на слободниот свет, но сега е потребно да го прилагодиме нашето стратешко размислување и да ја намалиме нашата зависност од моќните луѓе на овој свет – Трамп, Путин и Си Џинпинг. Предолго се потпиравме на евтина енергија од Русија, евтина стока од Кина и евтина безбедност од Соединетите Американски Држави, но тој модел повеќе не функционира“, рече Расмусен.