Кремот што ве штити од сонцето под лупа: Aгенцијата за храна и лекови побара дополнителни проверки – има ли причина за загриженост?

Најважната придобивка од користењето крем за сончање е заштитата од УВ зрачење, кое може да предизвика рак на кожата. Ракот на кожата е еден од најчестите облици на малигни заболувања и доколку не се открие на време, може да биде многу опасен.

Да речеме дека сте еден од милионите луѓе кои ги слушаат советите на дерматолозите и редовно ја заштитуваат кожата од штетните УВ зраци, нанесувајќи крема за сончање секој пат кога ќе излезете надвор. Потоа наидувате на статија во која се тврди дека состојките во кремата за сончање може да бидат токму оние што можат да предизвикаат рак. Разбирливо е што можеби се прашувате дали производот што го користите за да се заштитите е всушност безбеден.

Добра идеја е да ги доведете во прашање ваквите тврдења и да се потпрете на научни докази кога станува збор за производите што ги користите секој ден. Еве што покажале досега истражувањата за можната врска помеѓу кремата за сончање и ракот.

Дали постои врска помеѓу кремите за сончање и ракот?

Во моментов нема научни докази дека кремите за сончање предизвикуваат рак.

Американската академија за дерматологија и Канадското дерматолошко здружение препорачуваат редовна употреба на креми за сончање бидејќи штитат од УВ зрачење, кое е одговорно за помеѓу 80 и 90 проценти од случаите на рак на кожа.

Зошто постојат загрижености?
Една од причините зошто групите потрошувачи изразија загриженост е тоа што активните состојки во хемиските креми за сончање може да се најдат во крвта, урината и мајчиното млеко по само една употреба. Ова значи дека одредени супстанции се апсорбираат преку кожата и влегуваат во телото.

Во 2019 и 2020 година, Администрацијата за храна и лекови на САД (FDA) издаде извештаи со кои бара дополнителни истражувања за шест хемиски состојки што најчесто се користат во кремите за сончање во САД. Тоа се авобензон, оксибензон, октокрилен, хомосалат, октисалат и октиноксат.

Сите овие супстанции се појавија во крвотокот во концентрации повисоки од прагот што FDA го смета за доволен за дополнително тестирање на безбедноста.

FDA, исто така, побара дополнителни податоци за други состојки кои се помалку користат во САД, вклучувајќи циноксат, диоксибензон, мерадимат, падимат О и сулизобензон.

Важно е да се напомене дека FDA не заклучила дека овие креми се опасни. Агенцијата само изјавила дека се потребни дополнителни истражувања за подобро разбирање на можните долгорочни ефекти на овие супстанции.

Кои се придобивките од кремата за сончање?
Заштита од изгореници од сонце

Ако користите доволна количина крема за сончање со заштитен фактор од SPF 30 или повисок, редовно нанесувате повторно и не поминувате премногу време на сонце, тоа ефикасно ја штити кожата од изгореници од сонце.

Дерматолозите истакнуваат дека лосионите и кремите генерално обезбедуваат подобра заштита од спрејовите.

Заштита од рак на кожа

Најважната придобивка е заштитата од УВ зраци кои можат да предизвикаат рак на кожа. Ракот на кожа е еден од најчестите облици на рак, но успешно се лекува кога се открива во рана фаза.

Заштита од предвремено стареење на кожата

Експертите проценуваат дека околу 80 проценти од стареењето на кожата на лицето се должи на изложеност на УВ зрачење.

Сонцето може да предизвика темни дамки, брчки, губење на еластичноста, опуштеност и груба кожа. Кремите со широк спектар на заштита помагаат да се спречат ваквите промени и да се забави процесот на стареење.

Кои се можните ризици?

Иако нема докази дека тие предизвикуваат рак, некои студии посочија можни ризици поврзани со одредени состојки.

Хормонални нарушувања

Оксибензонот, една од состојките што беше предмет на анализа на FDA, се смета за супстанца што може да влијае на функционирањето на ендокриниот систем.

Студиите врз животни покажаа одредени хормонални ефекти, додека резултатите од студиите врз луѓе не се јасни.

Некои студии ја поврзале супстанцата со пониски нивоа на тестостерон кај помладите мажи, но нема докази дека влијае на плодноста.

Важно е да се напомене дека оксибензонот не се наоѓа само во кремите за сончање, туку и во голем број козметички производи.

Оштетување на бубрезите

Една студија покажа дека луѓето кои имале знаци на оштетување на бубрезите, исто така, имале повисоки концентрации на оксибензон во урината.

Влијание врз родилната тежина

Резултатите од истражувањата за тоа дали оксибензонот влијае на родилната тежина на новороденчињата се неконзистентни. Додека некои студии сугерираат можна врска, други не пронашле никаква врска.

Алергиски реакции
Некои состојки во кремите за сончање можат да предизвикаат алергиски реакции.

Симптомите вклучуваат:

црвенило,
осип,
коприв,
болка,
оток,
лупење на кожата,
појава на грутки.

Оксибензонот, бензофеноните, цинаматите и дибензоилметаните најчесто се поврзуваат со алергии, додека мирисите во козметичките производи, исто така, можат да предизвикаат иритација.

Влијание врз коралните гребени
Оксибензонот и октиноксатот се забранети во некои земји поради можна штета на морскиот свет, особено на коралните гребени.

Во Европската Унија, оксибензонот (бензофенон-3) и октиноксатот (етилхексил метоксицинамат) не се целосно забранети, но нивните дозволени концентрации се строго ограничени поради загриженост дека можат да влијаат на хормоните и морскиот екосистем.

Една студија покажа дека само 52 проценти од производите означени како „безбедни за гребен“ всушност не содржат состојки што можат да бидат штетни за морскиот свет.

Симптоми на рак на кожа
Појавата на рак на кожа зависи од видот на туморот, но посебно внимание треба да се посвети на:

црвени лезии што чешаат или крварат,
рани што не заздравуваат,
сјајни грутки,
израстоци со издигнати рабови и вдлабнатина во центарот,
брадавични лезии што крварат или крастат.

Симптомите што имаат неправилни рабови, асиметрична форма, промена на бојата или големината, како и бенки поголеми од шест милиметри што се менуваат со текот на времето се исто така сомнителни.

Нанотехнологија во кремите за сончање
Некои минерални филтри сега користат наночестички за да ги направат кремите полесни за нанесување и попријатни на кожата.

Производителите тврдат дека ваквите честички обезбедуваат и поефикасна заштита од УВ зрачење.

Досега нема докази дека наночестичките предизвикуваат рак, но постои загриженост дека вдишувањето големи количини може да биде штетно за белите дробови. Затоа, не се препорачува употреба на прашоци и спрејови што ги содржат.

Лосионите и кремите со наночестички можат да се апсорбираат преку кожата, но во моментов нема докази дека ова претставува ризик по здравјето.

Бидејќи употребата на нанотехнологијата во кремите за сончање е релативно нова, сè уште не е целосно познато какви долгорочни последици би можела да има за луѓето и животната средина. Затоа, експертите веруваат дека се потребни повеќе истражувања.