„Граѓанска смрт“: Новиот закон на Путин им го одзема државјанството на Русите кои бегаат од војната

Според порталот EUalive, законот „За привремени рестриктивни мерки против лица надвор од Руската Федерација и избегнување на извршување на казни“ е потпишан на 4 август и ќе стапи во сила веднаш по објавувањето.

Се однесува на сите лица надвор од Русија кои се осудени според кој било член од Кривичниот законик, како и на оние против кои се донесени конечни административни одлуки според политички чувствителни одредби, вклучувајќи „дискредитирање“ на вооружените сили, кршење на правилата за статус на „странски агент“, учество во „непожелни организации“, повикување на санкции против Русија или оспорување на нејзиниот територијален интегритет.

Многу од овие одредби редовно ги користат властите против антивоени активисти, независни новинари и опозициски личности кои ја напуштиле земјата по почетокот на инвазијата на Украина во февруари 2022 година, проценува порталот.

Министерството за правда ќе води посебен регистар на такви лица, а Генералниот обвинител или неговиот заменик ќе имаат право да додаваат имиња на списокот.

Откако ќе се регистрира, лицето се соочува со мерки како што се замрзнување на банкарски сметки во Русија и блокирање на апликации за електронско банкарство и трансфери на пари; забрана за продажба или пренос на имот и возила (вклучително и преку полномошно); забрана за користење на порталот за државни услуги и електронски потписи; одбивање на повеќето конзуларни услуги во странство, вклучително и издавање или обновување на меѓународни пасоши (единствениот експлицитен исклучок е издавањето потврда со која се потврдува дека лицето е живо).

Мерките вклучуваат неможност за регистрација како претприемач или самовработен работник, добивање кредит, добивање државни бенефиции или овластување на други да дејствуваат во нивно име.

Правните експерти од организацијата за човекови права „Прв оддел“ проценија дека кумулативниот ефект од овие мерки претставува „ефективно лишување од државјанство“ или „граѓанска смрт“: државата ја задржува можноста да гони лице и да бара од него да се придржува до законот, а истовремено да го лиши од практичните права што инаку се поврзани со руското државјанство.

Стотици илјади Руси ја напуштија земјата по 24 февруари 2022 година. Конзервативните проценки сугерираат дека околу 650.000 се уште се во странство; Пошироките проценки за бројот на оние што заминале (вклучувајќи ги и привремените заминувања) се движат од 800.000 до повеќе од еден милион луѓе.

Новите мерки доаѓаат во време кога Русија се соочува со постојан недостиг на персонал на фронтот. Руски извори и украински функционери велат дека во Кремљ се водела дискусија за можен нов бран мобилизација по изборите за Државната дума во септември 2026 година, можеби уште во октомври, кој би можел да вклучува од 100.000 до 300.000 до 500.000 луѓе.

Иако конечната одлука сè уште не е донесена, а Кремљ продолжува да нагласува „доброволно“ задолжување преку договори, времето на донесување на законот за правата на граѓаните укажува на решеноста на Москва да ја заостри контролата врз дијаспората, која ја напушти земјата токму за да избегне вакви задолжувања.