Големи промени за патниците: Што носи реформата во авиосообраќајот во ЕУ?

Земјите-членки на ЕУ одобрија компромисен договор за реформа на правата на патниците во воздушниот сообраќај, отворајќи го патот за една од најголемите промени во европското воздухопловство во последните години. Новите правила ќе опфаќаат надомест за доцнење и откажување на летови, багаж, распределба на седишта и постапка за поднесување барања.

Договорот, постигнат по години преговори меѓу кипарското претседателство на Советот на ЕУ и Европскиот парламент, беше поддржан од големо мнозинство земји-членки. Само Шпанија и Латвија гласаа против, додека Австрија и Финска останаа воздржани, пишува Политико.

Пред конечно да стапи во сила, компромисот сè уште треба да биде одобрен од преговарачите на Европскиот парламент, а потоа и од сите европратеници на пленарна седница во јули. Новите правила треба да стапат во сила во втората половина на 2027 година.

Претставниците на потрошувачите го поздравија договорот, велејќи дека тој дополнително ги зајакнува правата на патниците во случај на доцнење и откажување на летови. Авиокомпаниите, од друга страна, велат дека реформата го зголемува регулаторното оптоварување без да ги реши основните проблеми што предизвикуваат доцнења и откажувања.

Рачниот багаж вклучен во цената на билетот

Една од најзначајните промени се однесува на багажот. Кога новите правила ќе стапат во сила, основната цена на авионскиот билет ќе мора да вклучува не само мала торба што се вклопува под седиштето, туку и рачен куфер на тркала.

Ова би можело да значи дека цените на билетите, особено за нискобуџетните превозници, на прв поглед да изгледаат повисоки отколку што се денес, бидејќи многу компании во моментов наплаќаат дополнително за внесување поголем рачен багаж.

Сепак, патниците ќе можат да се откажат од својот рачен багаж и да добијат попуст на цената на билетот.

Правилата, исто така, предвидуваат дека авиокомпаниите повеќе нема да имаат право да им наплаќаат на родителите за седење покрај деца под 14 години. Истото важи и за лицата со попреченост и нивните придружници.

Доколку летот доцни најмалку три часа или е откажан, патниците сепак ќе имаат право на финансиска компензација, покрај враќањето на парите за откажаниот лет. Износот на компензацијата ќе се движи помеѓу 250 и 600 евра, во зависност од должината на патувањето.

Новите правила дополнително разјаснуваат дека за летови подолги од 3.500 километри, патниците ќе добијат 300 евра компензација за доцнења помеѓу три и четири часа. Доколку доцнењето надмине четири часа или летот е откажан, надоместокот ќе биде 600 евра.

Полесно поднесување барање за надомест

Едно од најспорните прашања за време на преговорите беше начинот на поднесување барање за надомест. Организациите за заштита на потрошувачите побараа патниците полесно да ги остварат своите права, додека авиокомпаниите предупредија дека ова може да го зголеми бројот на барања и дополнителни трошоци.

На крајот, беше договорено превозниците да мора да им обезбедат на патниците јасни упатства за тоа како да поднесат барање за надомест во случај на доцнење или откажување на лет. Сепак, компаниите нема да бидат обврзани да испраќаат директна врска до формуларот за надомест или претходно пополнето барање, за што се залагаше Европскиот парламент за време на преговорите.

Попрецизно дефинирани вонредни околности

Реформата, исто така, воведува појасни правила за таканаречените вонредни околности, т.е. ситуации во кои авиокомпаниите не се обврзани да платат надомест. Според новата дефиниција, ова се настани кои по својата природа не се поврзани со редовното работење на превозникот и врз кои компанијата нема вистинско влијание.

На пример, во случај на екстремни временски услови, авиокомпанијата ќе мора да ја врати цената на билетот, но нема да биде обврзана да плати дополнителна отштета.

Од друга страна, техничките дефекти на авионите не се вклучуваат автоматски меѓу вонредните околности. Европскиот парламент инсистираше таквата формулација да се отстрани бидејќи би можела да им овозможи на превозниците да избегнат одговорност за повеќето технички проблеми.

Специјализираните агенции и понатаму ќе можат да бараат пари

Новите правила потврдуваат дека патниците кои самостојно поднесуваат барање за отштета ќе добијат пари директно од авиокомпанијата. Во исто време, се задржува можноста специјализираните агенции да се занимаваат со наплата на отштета во име на патниците. Ваквите компании често ги застапуваат патниците на суд кога превозниците одбиваат да платат отштета.

Претходниот предлог предвидуваше дека само патникот може да поднесе барање, што сериозно би го загрозило работењето на овие посреднички компании. Европскиот парламент успеа да го одржи постојниот модел, според кој тие сè уште би можеле да учествуваат во процесот на наплата на отштета.