Европската унија подготвува нов финансиски пакет од 45 милијарди евра за Украина. Кога ќе се додаде на претходно договорената помош, вкупната поддршка од Брисел за Киев во текот на 2026 и 2027 година се очекува да достигне 135 милијарди евра.
Европската унија останува „посветена на поддршката на Украина, како во војна, така и во мир, исто толку колку што беше и досега“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, претставувајќи го предлогот за заем од 45 милијарди евра, наменет да ѝ помогне на Украина да го покрие растечкиот буџетски дефицит предизвикан од војната.
„Сметаме дека ова е најдобриот начин Украина да обезбеди посилна позиција на преговарачката маса“, рече Фон дер Лајен во средата, пренесува „Еуроњуз“.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски јавно ѝ се заблагодари, нагласувајќи дека „силната поддршка за Украина е најдобриот сигнал до Русија дека оваа војна мора да заврши“. Лидерите на Европската унија допрва треба да се изјаснат за предлогот за заем – дискусија што е предвидена за самитот во Брисел на 26 и 27 ноември – но потребата за одлука станува сè поитна. Непрестајните руски воздушни напади ги зголемија трошоците за војната и дополнително ја продлабочија зависноста на Киев од странска помош.
Во исто време, европските влади се соочуваат со дилема: како да го оправдаат издвојувањето нови средства за Украина во време кога нивните сопствени граѓани се борат со високи сметки за енергија, напнати буџети и растечко незадоволство. На крајот, секоја нова финансиска обврска паѓа на товар на европските даночни обврзници.
Зошто токму сега? Минатиот декември, лидерите на Европската унија се договорија за пакет заеми во вредност од 90 милијарди евра, наменет за покривање на воените и финансиските потреби на Украина во текот на 2026 и 2027 година.
Тој пакет помош – кој сè уште се спроведува – беше осмислен врз претпоставката дека војната во Украина ќе заврши некаде во текот на 2026 година. Наместо тоа, се случи сосема спротивното. Москва ги интензивираше нападите, настојувајќи претстојната зима да ја направи уште потешка за Украина и да ѝ нанесе дополнителни удари на нејзината економија.
Овие континуирани напади ги попречија деловните активности, ја оштетија енергетската инфраструктура и го намалија капацитетот на Киев за остварување јавни приходи. Блокадата на Црното Море – витална артерија за украинските земјоделци и за извозот на нивните производи – претставува дополнителен удар. Размерите на уништувањето создадоа дупка од 70 милијарди евра во буџетот на Украина за 2027 година.
На самитот одржан во октомври, европските лидери го слушнаа обраќањето на Зеленски и се согласија дека мора да се најде начин за справување со сè потешката финансиска состојба на Украина.
Станува збор за распределба на финансиските обврски помеѓу Европската унија и нејзините сојузници. Минатата година, Унијата се обврза да покрие две третини од проценетите потреби на Украина, кои изнесуваа вкупно 135 милијарди евра. Врз основа на тој договор, беше одобрен заем од 90 милијарди евра.
Сега се применува истата формула: предложените 45 милијарди евра се наменети за покривање на две третини од финансискиот недостиг, кој изнесува 70 милијарди евра. Се очекува преостанатите 25 милијарди да дојдат од другите сојузници на Украина, вклучувајќи ги Обединетото Кралство, Норвешка, Канада, Јапонија и Австралија.
Во својот предлог, Европската комисија понуди два начина преку кои сојузниците можат да учествуваат во финансирањето. Првиот вклучува дополнителни пет милијарди евра во форма на гаранции со највисок кредитен рејтинг (AAA), додека вториот подразбира проширување на претходниот заем од групата Г7, кој е покриен со приходите остварени од вонредните добивки на замрзнатите руски средства. Мало е веројатно дека Соединетите Држави ќе придонесат финансиски, и покрај убедливата победа на Демократската партија на изборите во средината на мандатот. „Не би било мудро буџетските планови да се засноваат само на надеж“, духовито забележа еден висок претставник на Европската комисија.
Сумата од 45 милијарди евра ќе се обезбеди преку заедничко задолжување, што претставува наједноставен метод на финансирање. Европската комисија, која поседува највисок кредитен рејтинг (AAA), ќе издаде обврзници со различни рокови на достасување на финансиските пазари и постепено ќе позајмува средства во име на сите земји-членки.
Ова е истиот модел што беше применет и при одобрувањето на претходниот заем од 90 милијарди евра.
Вкупно, Европската унија ќе обезбеди 135 милијарди евра за поддршка на Украина во текот на 2026 и 2027 година.












