Бугарите се подготвуваат за претседателски избори: Анкетите откриваат кој е во убедливо водство

Бугарите утре излегуваат на гласање за претседателски избори, при што безбедносните прашања се во преден план по серијата напади со беспилотни летала врз трговски бродови во Црното Море – инциденти што ја доближија војната во Украина до бугарските брегови.

Во текот на изминатите неколку недели, четири брода беа погодени во водите на бугарската ексклузивна економска зона. Два од бродовите потонаа, а 21 морнар се води како исчезнат. Премиерот Румен Радев – кој се залага за дијалог со Москва – сепак го повика рускиот амбасадор на разговор на 13 октомври.

Иако неговата влада смета дека овие напади им служат на интересите на Русија, исто така се напоменува дека, во оваа фаза, нема докази за официјално да ѝ се припише одговорноста на таа земја.

Според анкетите на јавното мислење, во водство е актуелната претседателка, Илијана Јотова, блиска соработничка на премиерот. Поранешната новинарка го наследи Радев во јануари, откако тој претходно поднесе оставка од претседателската функција за да води кампања и победи на изборите, а потоа стана премиер.

Јотова е истакната членка на Социјалистичката партија и беше пратеничка во Европскиот парламент од 2007 до 2017 година. Според анкетата на институтот „Маркет линкс“, објавена во средата, Илијана Јотова – која утре полни 62 години – има поддршка од 47,3 отсто од испитаниците, додека Андреј Ѓуров, 50-годишник поддржан од прозападната опозиција, ужива поддршка од 30,6 отсто.

Излезноста на изборите, на кои учествуваат 27 кандидати, би можела да остане под 40 отсто. Доколку победи во вториот круг – закажан за 1 ноември – Илијана Јотова би станала првата жена избрана за претседател на Бугарија, балканска земја и членка на Европската унија со население од 6,4 милиони жители.

Бугарија е длабоко поделена околу односите со Москва

Играјќи на патриотската карта, Јотова ја започна својата кампања пред Златната црква во Велики Преслав, поранешната престолнина на Првото бугарско царство. Таа, исто така, упати бројни повици за национално единство и борба против сиромаштијата, притоа ставајќи го ставањето крај на војната во Украина во центарот на својата кампања, ветувајќи дека ќе биде „претседателка на мирот“.

Иако не го доведува во прашање членството на Бугарија во ЕУ и НАТО, Јотова го критикува континуираното обезбедување воена помош за Украина и се залага за преговори меѓу Москва и Киев.

„Не ни е потребна ’Коалиција на волните‘ за Украина, туку ’Коалиција за мир‘ во Украина“, изјави таа на еден предизборен собир, осврнувајќи се на сојузот на европски нации што го поддржуваат Киев.

Бугарија, која историски е блиска до Русија, е длабоко поделена во однос на своите релации со Москва. Според политичкиот аналитичар Прван Симеонов, основач на агенцијата за истражување на јавното мислење „Мијара“, овие претседателски избори спротивставуваат две визии за Бугарија: едната е „конзервативна, популистичка и ориентирана кон Исток“, а другата е „прозападна, елитистичка и либерална“.

Како противкандидат на Илијана Јотова, Андреј Ѓуров – поранешен заменик-гувернер на Бугарската народна банка и поранешен вршител на должноста премиер – остро ја критикува надворешната политика на Румен Радев. Како застапник за цврста евроатлантска ориентација, тој тврди дека „дипломатијата е неопходна, но таа не може да ги замени ниту одвраќањето, ниту сојузите“. И покрај тоа што имаше поддршка од апсолутно мнозинство во парламентот – во земја во која од 2021 година се одржаа осум парламентарни избори – Радев во јуни го запре снабдувањето на Украина со оружје од залихите на бугарската војска, а подоцна најави и повлекување на Софија од „Коалицијата на волните“.

Сепак, бугарската воена индустрија продолжува да ја снабдува Украина. И покрај нејзината пацифистичка реторика, Илијана Јотова неодамна пушти во употреба нов производствен погон во фабриката „Арсенал“ – најголемиот производител на оружје во земјата, лоциран во Казанлак, во централна Бугарија.

Во бугарскиот парламентарен систем, улогата на претседателот е главно церемонијална, иако тој има овластување да става вето на законите и е врховен командант на вооружените сили.

Сепак, Весела Чернева, заменик-директор на Европскиот совет за надворешни односи (ECFR), има поинакво мислење: „Овие избори се важни бидејќи претседателот го симболизира националното единство и стратешката насока на земјата“, пренесува Индекс.хр.