По дводневни нови преговори меѓу Русија и Украина во Абу Даби, американската администрација има за цел да вклучи европски претставници во следната рунда разговори. Сепак, за ова прво ќе биде потребна согласност од Владимир Путин, а клучно прашање ќе биде кој, всушност, ќе зборува во име на Европа.
Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп и еден од неговите најблиски пратеници, призна дека разговорите не биле лесни. „Реалноста е дека во моментов нема доверба меѓу страните. Имаше прилично тешки дискусии“, изјави тој по завршувањето на преговорите, како што пренесува „Политико“.
Во текот на двата дена, руската и украинската делегација ги разгледаа сите најчувствителни прашања, вклучително и најтешкото: иднината на окупираните и спорните територии. Првиот ден, разговорите траеја четири и пол часа и беа опишани од американските претставници како конструктивни. Вториот ден, средбата траеше само два часа и беше окарактеризирана како неутрална.
Украинската страна не очекуваше дека преговорите веднаш ќе доведат до голем напредок. Најконкретниот исход се однесува на можна размена на затвореници од голем обем, иако конечниот број на лица што ќе бидат опфатени со договорот сè уште не е потврден.
И покрај скромните резултати, средбата во Абу Даби претставува важен чекор во долгиот и неизвесен обид да се најде решение за војната што трае речиси пет години. Територијата останува најголемата пречка.
Според Кушнер, ниту една значајна тема не била изоставена за време на преговорите. Сепак, прашањето за територијата ќе биде најтешко за решавање.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека неговите преговарачи постигнале важен напредок уште првиот ден, убедувајќи ја американската страна во нивната проценка за ситуацијата на линијата на фронтот и за реалниот обем на територијата заземена од Русија – која, според Киев, е помала од она што го тврди Москва.
Брзо решение за ова прашање сè уште не се наѕира. Сепак, во приватни разговори, американските претставници зборуваат за одредено ниво на флексибилност од двете страни во однос на можен договор за територијалните претензии.
Зеленски и американските посредници сметаат дека за судбината на украинската територија може да се разговара само на ниво на шефови на држави. Сепак, до таква средба има уште многу време.
„Јасно е дека меѓу лидерите нема голема доверба ниту блискост“, изјави Кушнер.
Единствениот поконкретен договор се однесува на она што би можело да биде најголемата хуманитарна размена на затвореници од почетокот на руската инвазија во 2022 година. Сепак, овој договор сè уште чека потврда од рускиот претседател Владимир Путин.
Една од главните цели на посетата на Москва ќе биде да се добие согласност од Путин за учество на Европејците во следната рунда преговори.
„Верувам дека Стив и јас ќе успееме утре во Москва и дека претседателот Путин ќе даде зелено светло за тоа. Мислам дека, доколку тој се согласи, ќе можеме да постигнеме многу поголем напредок“, изјави Кушнер.
Потоа, американските пратеници планираат да отпатуваат во Даблин, каде што треба да се сретнат со Зеленски и да се обидат да го придвижат преговарачкиот процес напред. Украина сака што поскоро да договори нов датум за разговори, бидејќи се надева дека ќе постигне договор до крајот на годината, додека Русија ги засилува нападите врз енергетската инфраструктура на Украина, а се приближува уште една зима.
Промената во американскиот став е особено важна за европските сојузници на Киев. Досега, Вашингтон главно ги водеше преговорите без Европа, а Украина и европските престолнини со месеци се обидуваа да ја убедат администрацијата на Трамп посериозно да ги сфати нивните интереси.
Сега, Кушнер и Виткоф сакаат да ги вклучат европските претставници во дискусиите – делумно поради прашање од особено значење за Путин: односот на Русија со НАТО и идната безбедносна архитектура во Европа.
„Европјаните треба да бидат на масата. Во неколку наврати директно им пренесовме на претседателот Путин и на неговиот тим дека единствениот начин да се постигне ова е тие да ни се придружат. Верувам дека се отворени за таа можност“, рече Кушнер.
Европа мора да одлучи кој ќе ја претставува
Дури и ако Путин се согласи на учество на Европејците, останува прашањето кој ќе зборува во нивно име и колкаво реално влијание ќе можат да имаат врз преговорите.
Зеленски смета дека Европа треба да има еден заеднички претставник и дека тој треба да биде консултиран при изборот на таа личност. Тој исто така сака европските земји да донесат одлука до крајот на овој месец.
Европскиот пристап досега не беше особено добро координиран. На разговорите во Абу Даби – иако надвор од главната преговарачка маса – присуствуваа претставници од Европската комисија, Европскиот совет и НАТО, како и од Обединетото Кралство, Франција, Германија и Италија.
