Втора годишнина од уривањето на настрешницата во Нови Сад – судењето сè уште не е започнато

Денес се навршуваат две години откако 16 лица загинаа, а едно лице беше тешко повредено, кога се урна настрешницата на реновираната железничка станица во Нови Сад. Иако во врска со овој случај се водат три одвоени правни постапки, судењето сè уште не е започнато.

Настрешницата на железничката станица во Нови Сад се урна на 1 ноември 2024 година, во 11:52 часот. Во инцидентот загинаа четиринаесет лица – меѓу кои и четири деца на возраст од 6, 10, 16 и 17 години – додека три други лица беа тешко повредени; двајца од повредените подоцна починаа во болница.

Тој ден, заробени под тони бетон, животот го загубија: Сара Фириќ (6), Валентина Фириќ (10) и Ѓорѓе Фириќ (53) од Ковиљ, како и Милица Адамовиќ (6), Сања Ќириќ Арбутина (35) и Милева Карановиќ (76), сите од Каќ. Исто така, загинаа и Немања Комар (17) од Степановиќево, Милош Милосављевиќ (21) од Книќанин, Стефан Хрка (27) од Белград, Анџела Руман (20) од Стара Пазова, Горанка Раца (58) од Нови Сад, Ѓуро Швоња (77) од Степановиќево, Вукашин Раковиќ (69) од Буковац и Васко Саздовски (46), државјанин на Северна Македонија. Ања Радоњиќ (24) од Параќин почина во болница на 17 ноември 2024 година како последица на тешки повреди, а по неа, на 21 март 2025 година, почина и Вукашин Црнчевиќ (18) од Змајево.

Теодора Мартинко ја преживеа несреќата, но се здоби со тешки повреди.

Денес во 11:52 часот во Нови Сад ќе се одржи комеморативен собир, организиран од студентско движење; други собири се закажани на различни локации низ градот, со почеток уште од 9:30 часот. Во меѓувреме, во Храмот на Свети Сава во Белград, во 9:00 часот ќе се одржи помен што ќе го предводи патријархот на Српската православна црква (СПЦ), Порфирије.

Во врска со уривањето на настрешницата, во тек се три одделни постапки – кои ги водат Вишите јавни обвинителства во Нови Сад и Белград, како и Обвинителството за организиран криминал – но, и по две години, судењето за ниту еден од овие случаи сè уште нема започнато. Вишото јавно обвинителство во Нови Сад во петокот соопшти дека подготвителното рочиште за предметот сè уште не е закажано, бидејќи целокупните списи на предметот моментално се наоѓаат во Врховниот суд на Србија. Врховниот суд треба да одлучи по барањата за заштита на законитоста – поднесени од бранителите на обвинетите – кои се однесуваат на одлуката на Апелациониот суд во Нови Сад за потврдување на обвинението.

Обвинението опфаќа 13 лица, меѓу кои се поранешниот министер за градежништво, транспорт и инфраструктура, Горан Весиќ; неговата помошничка, Анита Димоски; поранешните директори на претпријатието „Инфраструктура на српските железници“ (*Infrastruktura železnica Srbije*), Јелена Танасковиќ и Небојша Шурлан; како и проектантите и други одговорни лица задолжени за реконструкцијата на Железничката станица.

Во меѓувреме, Вишото јавно обвинителство во Белград поднесе обвинение против само три лица: менаџер за развој во „Инфраструктура на железници на Србија“, претседател на Комисијата за технички преглед на железничката станица и член на истата комисија. Експерти од оваа област сугерираат дека оваа постапка служи за „попречување“ на предметот што моментално се води во Нови Сад.

Трет предмет води Обвинителството за организиран криминал и тој сè уште е во истражна фаза. Покрај Весиќ, Димоски, Танасковиќ и Шурлан, во овој случај е опфатен и Томислав Момировиќ, кој ја извршуваше функцијата министер за градежништво, транспорт и инфраструктура пред Весиќ. Оваа постапка се однесува на сомневања за финансиски неправилности во проектот за изградба на брзата пруга Нови Сад – Келебија – проект кој ја опфаќаше и реконструкцијата на железничката станица во Нови Сад. Осомничените се товарат дека предизвикале загуба од 115 милиони долари за државниот буџет.

Реконструкцијата на железничката станица во Нови Сад започна во 2021 година. Главни изведувачи беа кинеските компании „China Railway International“ и „China Communications Construction Company“, додека стручниот надзор го вршеа француската компанија „Egis“ и унгарската фирма „Utiber“.

Станицата официјално беше пуштена во употреба во јули 2024 година, само неколку месеци пред уривањето на настрешницата.

Во тој период, станицата беше посетена и свечено отворена двапати од високи државни, покраински и општински претставници – меѓу кои и тогашниот претседател на Србија, Александар Вучиќ, и тогашниот премиер на Унгарија, Виктор Орбан.

Веднаш по уривањето, „Инфраструктура на железници на Србија“ изјави дека настрешницата не била дел од реконструкцијата; ова тврдење подоцна го повторија и Вучиќ, тогашниот премиер Милош Вучевиќ, како и бројни други функционери. „Единственото што го знам е дека – речиси неверојатно – таа настрешница не сме ја реновирале 60 години. Иако реновиравме сè друго и вложивме огромна сума пари, таа конкретна настрешница остана недопрена. Зошто? Не знам; веројатно некој ќе даде одговори“, изјави Вучиќ таа вечер во своето обраќање до јавноста. Според обвинението, причината за уривањето на настрешницата била појавата на корозија на критична точка на спојување помеѓу затезната прачка и кровниот носач – што ја ослабнало носечката конструкција – како и додавањето нови елементи на настрешницата, што создало дополнително оптоварување врз неа, пренесува „Бета“.