Шпанскиот парламент со тесно мнозинство усвои пакет мерки со кои владата на премиерот Педро Санчез се обидува да ја ублажи кризата на пазарот на недвижности, да го ограничи растот на кириите и да ги спречи иселувањата на социјално загрозените граѓани.
Одлуката беше донесена само еден ден по генералниот штрајк и големите улични протести поради сè повисоките трошоци за домување. Усвоените мерки предвидуваат продолжена заштита на најранливите станари, ограничување на одредени зголемувања на кириите, како и данок од 10 проценти за становите што се издаваат на туристи.
Сепак, иднината на овој пакет мерки останува неизвесна. Народната партија (ПП), најголемата опозициска партија, најави дека ќе ги укине доколку ја преземе власта на изборите закажани за 29 ноември.
Владата на Педро Санчез се обиде да ги протурка станбените мерки уште во октомври, откако незадоволството поради растот на кириите дополнително се засили по телевизискиот пренос на иселувањето на 87-годишна жена во Мадрид. Нејзината подоцнежна смрт предизвика дополнителни реакции во јавноста и го зголеми притисокот врз властите.
Народната партија и другите конзервативни партии тогаш гласаа против предложените мерки.
Неколку дена подоцна, Санчез распиша предвремени избори за 29 ноември, по што владата се обиде да обезбеди поддршка во привремениот состав на долниот дом на парламентот, во кој прогресивните партии имаа поповолен однос на силите.
За да ги зголеми шансите за усвојување на поголем дел од пакетот, владата ги подели предлозите во два декрета. Спорната одредба, за која се очекуваше дека нема да ја добие потребната поддршка, беше издвоена во посебен документ.
Заштита на станарите до 2030 година и ограничување на кириите
Првиот декрет беше усвоен со 35 гласа „за“ и 34 „против“, додека вториот беше одбиен. Привремениот состав на долниот дом имаше 69 членови, за разлика од редовниот парламент, кој брои 350 пратеници.
Усвоените одредби ја продолжуваат заштитата на станарите за кои социјалните служби ќе проценат дека се наоѓаат во тешка финансиска или социјална положба. Заштитата ќе трае сè додека регионалните власти не бидат во можност да им обезбедат алтернативно сместување, а предвидено е мерката да важи до 2030 година.
Пакетот го запира и зголемувањето на кириите што веќе ја надминуваат референтната цена утврдена со државниот индекс за одредена градска населба.
Една од одредбите се однесува и на купувањето недвижности. На компаниите што работат на пазарот на недвижности им се ограничува можноста да купуваат објекти за помалку од 70 проценти од нивната вредност. Целта е да се спречи масовно купување недвижности по ниски цени, а потоа нивна препродажба со висока заработка.
Данок од 10 проценти за становите што се издаваат на туристи
Посебен дел од пакетот се однесува на становите што се издаваат на туристи, вклучително и сместувачките капацитети што се огласуваат преку интернет-платформи.
За ваквите недвижности се воведува данок од 10 проценти, со што властите се обидуваат да го ограничат притисокот што туристичкото изнајмување го создава врз станбениот пазар.
Пакетот предвидува и даночни олеснувања за издавање недвижности, како и кредити со државна гаранција за учество при купување дом наменет за живеење.
Туристичките апартмани веќе подолго време се една од главните причини за незадоволство кај граѓаните, кои сметаат дека ширењето на краткорочното изнајмување го намалува бројот на станови достапни за долгорочен наем и придонесува за раст на цените.
Зошто не беше прифатено автоматското продолжување на договорите за наем?
Вториот декрет, кој не ја доби потребната поддршка, предвидуваше автоматско продолжување на договорите за изнајмување станбени недвижности.
Според предлогот, сопствениците што би сакале да го раскинат договорот ќе морале на станарите да им исплатат надомест во висина на едногодишна кирија.
Противниците на оваа одредба предупредуваа дека таквата обврска би можела да ги поттикне сопствениците да ги повлечат становите од пазарот на долгорочно изнајмување, што дополнително би ја намалило понудата и би можело да предизвика нов раст на цените.
Предлогот беше одбиен со 35 гласа „против“ и 34 „за“. Баскиската партија на десниот центар, која го поддржа првиот декрет, при гласањето за вториот се приклучи кон десничарскиот блок.
Усвојувањето на пакетот не значи дека мерките долгорочно ќе останат на сила. Народната партија најави дека ќе ги укине доколку победи на изборите на 29 ноември.
Така, изборниот исход би можел директно да влијае врз иднината на заштитата на социјално загрозените станари, ограничувањето на кириите и новите правила за пазарот на туристичко изнајмување.
За граѓаните кои се соочуваат со сè повисоки трошоци за домување, останува прашањето дали усвоените мерки ќе донесат долгорочно олеснување или ќе станат уште една тема на политички судир меѓу шпанската левица и десница.
