Сезонски парадокс: Кога пролетта ќе подрани, со убавото време побрзо доаѓа и „пролетениот замор“ – по неколку недели се си доаѓа на свое место

По долгите зимски месеци, сонцето конечно почнува да се појавува почесто, деновите стануваат подолги, температурите се зголемуваат, а природата го најавува доаѓањето на пролетта.

Меѓутоа, наместо очекуваниот наплив на енергија, многу луѓе потоа чувствуваат спротивно – замор, раздразливост, губење на концентрација и необјасниво чувство на исцрпеност.

Овој феномен не е само субјективен впечаток. Со децении, лекарите го поврзуваат со комбинација од биолошки и психолошки фактори што се јавуваат токму на крајот од зимата. Во медицинската литература, најчесто се опишува како продолжен ефект на сезонска депресија или таканаречен „пролетен замор“, објавува nova.rs.

Зимата ја менува хемијата на мозокот

Најважната причина лежи во светлината. Во текот на зимските месеци, деновите се пократки, а недостатокот на природна светлина директно влијае на хемиските процеси во мозокот.

Кога изложеноста на сончева светлина е мала, се намалува серотонинот – невротрансмитер кој го регулира расположението, мотивацијата и чувството на задоволство. Во исто време, нивото на мелатонин, хормон кој го контролира спиењето и нè прави поспани, се зголемува, објавуваат научниците во студија за Neuroscience.

Оваа промена влијае на внатрешниот биолошки часовник, или циркадијален ритам. Резултатот е чувство на тромост, недостаток на енергија и потреба за подолг сон.

Затоа многу луѓе доживуваат состојба позната како сезонско афективно растројство, форма на депресија која е директно поврзана со промената на годишните времиња, во текот на зимата.

Зошто крајот на зимата е особено тежок

Иако симптомите често се појавуваат на есен, експертите забележуваат дека кај многу луѓе, врвот доаѓа токму во февруари и март.

Причината е едноставна. Телото е изложено на недостаток на светлина, физичка активност и витамин Д со месеци, па се создава еден вид „биолошки долг“.

Кога времето почнува да се подобрува, телото сè уште немало време да се прилагоди на промените.

Со други зборови, природата влегува во нова фаза, но нашето тело сè уште функционира во зимски режим.

Во овој период, симптоми како што се екстремен замор и недостаток на енергија; зголемена потреба за сон; слаба концентрација; раздразливост и промени во расположението; желба за храна богата со јаглехидрати.

Сите овие се класични знаци на сезонска депресија или поблага форма на таканаречената „зимска тага“.

Во европската медицина, ова чувство дури има и посебно име – пролетна летаргија.

Тоа е состојба на привремен замор и ментална исцрпеност што се јавува токму на преминот од зима во пролет.

Телото потоа поминува низ серија адаптации. Хормоните, крвниот притисок и метаболизмот почнуваат да се прилагодуваат на подолги денови и повисоки температури. Овој процес може да предизвика чувство на исцрпеност сè додека телото не се стабилизира.

Сонцето не го подобрува веднаш расположението

Друга причина зошто луѓето се збунуваат е фактот дека доброто време не го подобрува веднаш расположението.

На мозокот му треба време да ја воспостави рамнотежата помеѓу серотонинот и мелатонинот. Само по неколку недели подолги, посветли денови нивото на серотонин почнува да расте, што многу луѓе го забележуваат како ненадејно враќање на енергијата и доброто расположение.

Затоа првиот вистински топол ден на пролетта честопати се чувствува речиси еуфорично – бидејќи хемијата во мозокот конечно се враќа во рамнотежа.