Од опозицијата до обвинителот за „Надстрешницата“: Шокантни размери на следење од страна на БИА во Србија

Вишиот суд во Белград ги одби барањата на Безбедносно-информативната агенција (БИА) за продолжување на тајниот надзор врз лидерот на Демократската странка, Срѓан Миливојевиќ, шефот на кабинетот на ректорот, Данило Потпариќ, како и други критичари на власта, објави „Радар“.

„Радар“ имаше увид во неколку решенија на Вишиот суд во Белград, со кои се одбиени предлозите на БИА за продолжување на мерките за таен надзор – кои веќе биле спроведувани со месеци.

Според „Радар“, сите барања биле потпишани од директорот на БИА, Владимир Орлиќ, додека решенијата со кои тие се одбиваат биле потпишани од претседателот на Вишиот суд, Драган Милошевиќ. Во образложенијата на решенијата се наведува дека не се собрани докази кои би ги поткрепиле сомнежите со кои БИА ги оправдувала мерките.

„Радар“ ги наведува лицата со кои разговарал и на кои им ги покажал решенијата: Потпариќ, Миливојевиќ, Алекса Мијуца од здружението „ИТ Блокада“ и Радомир Поповиќ, претседател на Независниот синдикат на железничарите на Србија. Судот, исто така, одбил три барања што се однесувале на студенти, како и едно барање за друг студент, пристигнато на 26 октомври – ден по изборите.

Според „Радар“, барањата на БИА за овие мерки биле главно шаблонски и во нив најчесто се наведувале сомнежи за поттикнување насилна промена на уставниот поредок или за подготовка на дејствија против уставниот поредок и безбедноста на Србија, а поретко се спомнувале сомнежи за шпионажа. Во барањата, како што е наведено во судските решенија, се користеле термини како „блокадери“. „Радар“ исто така пренесува дека, според неофицијални извори, бројот на барања што БИА (Безбедносно-информативната агенција) ги поднесува до судовите во Србија е многу голем, а бројни мерки биле спроведувани и без судско одобрение.

Потпариќ: Бев фотографиран додека го носев детето во градинка

Мерките против Потпариќ првпат биле одобрени од судот на 27 јануари 2026 година. Тие последователно беа продолжувани и проширувани на 27 април, 4 јуни, 27 јули и 28 август. БИА побара дополнително продолжување на 21 октомври, но барањето беше одбиено на 23 октомври – истиот ден кога стигна до судот. Меѓу другото, БИА имаше забелешки за неговото користење апликации за шифрирана комуникација и тврдеше дека тој дејствува во интерес на Германија, иако не беа приложени никакви докази.

„Никогаш не е пријатно да сфатите дека некој ве фотографира додека го носите детето во градинка, и дека вашите средби и разговори се следат“, изјави Потпариќ за „Радар“.

Во случајот со Миливојевиќ, мерките беа одобрени на 30 јануари, а потоа продолжени на 24 април и 27 јули. БИА побара продолжување на 24 октомври – ден пред изборите – но судот го одби барањето на 29 октомври. Во предлогот се тврдеше дека Миливојевиќ, како член на движењето „Отпор“ кон крајот на 90-тите и почетокот на 2000-тите години, поминал обука во Сегед и Балтимор со цел соборување на Слободан Милошевиќ, како и дека од 2024 година ги координира протестите. Судот утврди дека не се приложени докази кои би ги поткрепиле овие тврдења. Миливојевиќ наведува дека никогаш не бил во САД и дека пасошот му бил одземен во 1998 година. Тој исто така тврди дека во два наврати пронашол уред за GPS-следење на својот автомобил.

„Интересно е што БИА го знае бројот на шасијата на мојот автомобил, а сепак не знаат како пет тони дрога завршиле во магацин што му припаѓа на советник од СНС во Коњух“, рече Миливојевиќ.

Мијуца и Поповиќ

Мерките за надзор против Мијуца беа одобрени на 30 април и продолжени на 27 јули. Барањето за дополнително продолжување стигна до судот на 26 октомври, но беше одбиено два дена подоцна. БИА тврдеше дека Мијуца собирал средства за „активности за блокирање“ и дека му пружал логистичка поддршка на движењето.

„Агенција која би требало да ја штити државата и уставниот поредок, без никаква правна основа, врши надзор над поединци кои постојано дејствувале јавно, транспарентно и во согласност со законот“, изјави Мијуца.

Мерките против Поповиќ беа одобрени на 28 јануари, делумно укинати на 24 март, а потоа проширени и продолжени во април и јули. Во својот предлог, БИА наведе дека тој користел штрајкови за уценување на државните органи и раководството на компаниите, како и дека покажал подготвеност за премин кон порадикални дејствија. Тој, исто така, беше критикуван поради неговите контакти со телевизијата „Нова С“.

„Радар“ објави и документ од БИА од кој произлегува дека, заклучно со 9 април, Александар Барац – обвинител во Обвинителството за организиран криминал – бил ставен под надзор. Барац моментално работи на предметот поврзан со уривањето на настрешницата на Железничката станица во Нови Сад. Мерките беа воведени истиот ден кога „Радар“ објави интервју со него, а подоцна беа продолжени на 29 мај, 19 јуни и 7 октомври.

Мерките опфаќаа и снимање на комуникациите во просториите, поради што „Радар“ тврди дека, всушност, целото обвинителство било под надзор. На 29 октомври, Орлиќ испрати допис до претседателот на Вишиот суд со барање за прекин на надзорот врз Барац, образложувајќи дека собраните податоци не укажуваат на каква било вмешаност во шпионажа.