Мерц и Макрон на самитот во Тиват започнаа иницијатива за постепено пристапување на Западен Балкан во ЕУ

Германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон имаат намера да започнат нова иницијатива на самитот на Европската унија-Западен Балкан и Молдавија во Тиват за забрзување на интеграцијата на земјите-кандидатки за Западен Балкан во ЕУ.

Во заеднички документ за позиција, владите во Берлин и Париз се залагаат за првите чекори во интеграцијата дури и пред полноправното членство, со цел да се забрза процесот на интеграција, пишува денес агенцијата dpa.

Франција и Германија предлагаат земјите од Западен Балкан и Молдавија да добијат привилегиран пристап до единствениот пазар на ЕУ и статус на набљудувач во одредени европски институции пред полноправно членство, како дел од иницијативата за давање нов импулс на политиката за проширување.

Според документот, исполнувањето на одредени критериуми за пристапување ќе биде наградено со привилегиран пристап до заедничкиот европски пазар и испраќање набљудувачи во европските институции.

„Политиката на проширување има потреба од нов импулс“, се вели во документот од Берлин и Париз, кој агенцијата dpa го има видено.

Мерц планира да се сретне со српскиот претседател Александар Вучиќ на самитот, заедно со претседателот на Европскиот совет Антони Кошта, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и претседателот Макрон.

Германската новинска агенција dts, повикувајќи се на владини извори во Берлин, претходно објави дека Мерц планира билатерални разговори со лидерите од регионот, имено со црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ, премиерот на Северна Македонија Христијан Мицковски и претседателот на Претседателството на Босна и Херцеговина Денис Беќировиќ.

„Според владини извори, посебен акцент ќе биде ставен на перспективите на шесте земји од Западен Балкан да се приклучат кон ЕУ во овие разговори. Поточно, се очекуваат првите предлози за нивна побрза интеграција во институциите и политиките на ЕУ, дури и пред нивното полноправно членство“, изјави и агенцијата dst.

Dpa пишува дека оваа информација е во согласност со идејата на германскиот канцелар, кој пред две недели изјави дека се потребни нови идеи и флексибилност во процесот на проширување на ЕУ и предложи постепена интеграција на шесте земји од Западен Балкан и поврзано, условно членство на Украина.

Агенцијата наведува дека иницијативата на Мерц за Украина треба да се гледа одделно од идејата за Западен Балкан, но дека тие се поврзани едни со други.

Украина ја отфрли идејата на Мерц и инсистира на полноправно членство што е можно поскоро.

Новиот документ на Франција и Германија, насловен како „Нов импулс за проширување“, кој го виде и „ЦдМ“, ги разработува идеите што ги изнесе германскиот канцелар Фридрих Мерц минатиот месец, кога предложи да ѝ се додели на Украина придружно членство во ЕУ и оцени дека бавноста на процесот на проширување предизвикува фрустрација кај вклучените земји.

Во документот се наведува дека проширувањето останува една од најатрактивните понуди и највлијателните политички инструменти што ги има Унијата и дека претстојните самити што ЕУ ќе ги одржи со Западен Балкан (5 јуни) и со Молдавија (22 јуни) претставуваат можност што не треба да се пропушти.

„Нашата заедничка цел е да ја комплетираме Унијата како вистинска Европска Унија. За да ја оствариме оваа аспирација и да внесеме нова динамика, мора да обезбедиме дополнителни стимулации како дел од постепен процес на интеграција базиран на заслуги и да го поедноставиме тековниот процес за да го направиме поефикасен и да овозможиме побрза и подлабока интеграција во ЕУ врз основа на Копенхашките критериуми“, се вели во документот.

Франција и Германија бараат нов, процесно ориентиран пристап што ги намалува премногу формализираните пречки и ја поедноставува тековната методологија.

„Покрај тоа, со целосна согласност на земјите-членки, отворањето на сите релевантни преговарачки кластери треба да се забрза таму каде што Комисијата го предлага. Работата на аспирантите, Комисијата и Советот треба да се фокусира на суштината на реформите, а не на процедуралните чекори. Редовните меѓувладини конференции (МВК) би можеле подобро да се мобилизираат за да обезбедат такво политичко водство“, се вели во документот.

Дополнително, тие предлагаат претпристапна стратегија што содржи серија „градежни блокови“ што ефикасно ги доближуваат земјите-кандидатки до ЕУ преку поструктурирана постепена интеграција, со што обезбедуваат дополнителни стимулации за реформи.

Сепак, овие „градежни блокови“ треба да се градат врз напредокот постигнат во процесот на пристапување и да бидат реверзибилни во случај на застој во реформскиот процес на соодветната земја-кандидат и во однос на основните вредности и принципи на ЕУ.

„Целта за полноправно членство во ЕУ останува непроменета, нашата намера не е ниту да го замениме полноправното членство во ЕУ, ниту да го продолжиме патот кон него, туку напротив: сакаме да создадеме стимулации што го забрзуваат напредокот на тој пат. На овој начин, осигуруваме дека постепената интеграција придонесува за успешно проширување – за зајакнување на ЕУ како целина“, се наведува во францускиот и германскиот документ.

Во нон-пејперот, тие ја повикуваат Европската комисија да презентира предлози за олеснување на постепената интеграција на земјите-кандидатки на нивниот пат кон пристапување во ЕУ.

„Ова треба да вклучува, меѓу другото, привилегиран пристап до внатрешниот пазар врз основа на нивниот значаен напредок во преговорите и поблиски врски со европските институции во секојдневниот процес на донесување одлуки, на пр. со доделување статус на прогресивен набљудувач на земјите-кандидатки на состаноците на институциите на ЕУ под услови што ја почитуваат автономијата на процесот на донесување одлуки на ЕУ“, се наведува во документот.