Данска, Гренланд и САД денеска во Њујорк треба да потпишат договор за безбедноста на Гренланд, со што на НАТО ќе му се додели поголема улога во одбраната на Арктикот.
Потпишувањето на договорот за безбедноста на Гренланд е закажано за денеска на маргините на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк.
Според данската влада, договорот има за цел да ја зајакне безбедноста на Гренланд, на Кралството Данска и на САД, како и пошироката безбедност на Арктикот и во Северниот Атлантик. Данска и Гренланд нагласуваат дека договорот го признава суверенитетот на Кралството Данска и правото на жителите на Гренланд на самоопределување.
Во меѓувреме, данскиот министер за надворешни работи Ларс Локе Расмусен изјави дека безбедноста на Арктикот повеќе нема да биде прашање што се однесува исклучиво на Вашингтон и Копенхаген.
„НАТО во голема мера ќе се грижи за Арктикот“, изјави Расмусен за данскиот јавен сервис ТВ2.
Американскиот претседател Доналд Трамп го претстави договорот во поинакво светло. Тој на социјалната мрежа „Truth Social“ изјави дека договорот им дава на САД „трајна контрола“ врз безбедноста на Гренланд.
Трамп исто така истакна дека ниту еден американски противник нема да може да воспостави база, да одржува воено присуство или да спроведува одредени чувствителни инвестиции на Гренланд без писмено одобрение од Вашингтон. Ројтерс известува дека целосните детали од договорот сè уште не се објавени.
Сепак, Данска и Гренланд не ја потврдија формулацијата на Трамп во врска со „трајната контрола“. Наместо тоа, нивните влади изјавија дека договорот го почитува суверенитетот на Гренланд и има за цел да ја зајакне безбедноста.
Според Ројтерс, Расмусен одбил да ги открие деталите од договорот. Следствено, во моментов не е јасно во која мера новиот договор ќе ја измени постоечката правна рамка за военото присуство на САД на Гренланд.
Основата на ова присуство е одбранбениот договор од 1951 година меѓу Данска и САД во врска со Гренланд, кој е регистриран во Обединетите нации. Данска претходно призна дека со децении недоволно инвестирала во одбраната на Гренланд и најави планови за зголемување на своето воено присуство на островот, вклучително и преку заеднички активности со сојузниците од НАТО.
НАТО го поздрави најавениот договор, наведувајќи дека тој треба да придонесе кон зајакнување на безбедноста, стабилноста и соработката на Арктикот. Сепак, по неговото потпишување, договорот сè уште треба да помине низ неопходните парламентарни процедури пред да стапи на сила.
