Ако сите прават мали, ќе се случат големи промени!

Идејните творци на акцијата „Генералка викенд“, Гордана Софија и Јоханес Јекл, кои преку „Мен енд маунтен“ ги мобилизираат сите оние што ѝ мислат добро на природата – екологисти, волонтери и општествено одговорни граѓани и компании, за читателите на весникот ВЕЧЕР најавуваат дека годинава ќе се чисти на 600 локации низ Македонија. – Со секое парче отпад што го фрлате во животната околина, им наштетувате на сите. Вистинската промена започнува од нас и од нашето секојдневно однесување. Со секое фрлање отпад, ставаме неверојатен товар што некој друг ќе го претрпи. Затоа, да престанеме да фрламе несвесно и автоматски да го собираме отпадот што ќе го затечеме наоколу, велат Гордана и Јоханес

На 8, 9 и 10 мај, во државава ќе се спроведе национална мобилизација за чиста Македонија во сите 81 општина во големата еколошка акција „Генералка викенд“, која годинава ќе се одржи шеста година по ред. Идејните творци на акцијата „Генералка викенд“, Гордана Софија и Јоханес Јекл, кои преку „Мен енд маунтен“ ги мобилизираат сите оние што ѝ мислат добро на природата  – екологисти и волонтери и општествено одговорни граѓани и компании, за читателите на весникот ВЕЧЕР најавуваат дека годинава ќе се чисти на 600 локации низ Македонија.

Акцијата што се одржа лани, во мај, покажа импресивни резултати. Беа собрани вкупно 645.770 килограми отпад, учество зедоа 55.627 волонтери, акцијата се спроведе во сите општини во земјава, беа вклучени повеќе од 600 организации и државни институции, како министерствата за животна средина, за образование, за одбрана, за дигитализација и за европски прашања. Гордана и Јоханес очекуваат годинашната акција да ја надмине 2025, што би покажало дека сè повеќе луѓе се подготвени за промени.

Весникот ВЕЧЕР од самите почетоци ја поддржува акцијата „Генералка викенд“. Во разговорот со Гордана и Јоханес, кои се партнери и во животот и во ангажманот, посочуваат дека највисока обврска на секого е да се грижи за своето семејство, за својата заедница, а со тоа и за својата околина и земјата, а на крајот, упатија порака што секој од нас како индивидуа треба да направи за да ја зачуваме околината чиста.

*Акцијата „Генералка викенд“, изминативе 5 години организирана од „Мен енд маунтен“, покажа на дело дека е акција од граѓаните за граѓаните, односно мобилизира огромен број граѓани волонтери и вработени во институции. Почнавте скромно, а „Генералка викенд“ прерасна во најголема еколошка акција во земјава. Какви се вашите очекувања за оваа година?

– Во однос на конкретниот број учесници, немаме очекувања бидејќи ова е волонтерска акција која е водена од мотивацијата на секој поединец да постави пример и изјава за тоа како сака да живее: дали сакаме да продолжиме да живееме во нефункционална и отровна средина, да ги растеме нашите деца во загаден воздух и да видиме како нашите пријатели и роднини се разболуваат и умираат млади или сакаме да се промениме?

Со повеќе од 50.000 луѓе минатата година, веруваме дека заедницата на луѓе која постојано расте, се стреми кон промена. Тие, и со своите активности, поставуваат пример за тоа како сакаме да живееме.

Нашата желба е бројот на луѓе да расте и оваа година, бидејќи секој напор прави разлика и само заедно можеме сè да промениме.

*Обично акциите ги спроведувате во мај. Кога и каде ќе бидат организирани и дали сте подготвени за уште една успешна акција?

– „Генералка викенд“ е организирана од сите 81 општина, а Министерството за образование, заедно со УНИЦЕФ, ја спроведува програмата за еколошко образование „Екочас“, во која учествуваат илјадници ученици, учејќи ги за основните знаења од областа на зачувување на животната средина, циркуларна економија и разбирање за тоа како се поврзани нештата. Нашите пријатели и партнери во општините, како и во приватниот сектор така и во други институции, вложуваат многу труд за да ги ангажираат своите вработени да излезат и да ја чистат нивната непосредна околина. Земајќи ги сите овие детали и сумирајќи ги, можевме да направиме значаен приказ на тоа што е можно, ако, едноставно, го направиме тоа. Оваа година, повторно очекуваме од волонтери, организации, спортски клубови, пензионери и многу други граѓански, јавни и приватни субјекти, истовремено да бидат исчистени повеќе од 600 локации низ целата земја.

*Најмладите се нашата иднина. Ќе има ли и годинава организирано учество на учениците и како ќе се спроведува?

– Младите се, можеби, иднината, но не знаеме што ќе прават тие: дали ја гледаат својата иднина тука или некаде на друго место. Но, знаеме каква е сегашноста: и тоа е она што можеме да го промениме. Со оваа промена, можеби ќе имаме шанса да ги инспирираме младите, да одат чекор понатаму, да се развиваат побрзо и подобро. Но, генерациите што се сега на власт се возрасните, и со своето однесување ја поставуваат рамката во која нашите млади ќе растат, ќе учат и ќе се развиваат. Тоа што повозрасните генерации одбиваат да се променат и ги земаат младите како изговор е опасно бидејќи предизвикува фрустрација и очај кај нашите млади граѓани. И веќе гледаме дека овие негативни чувства кон нашето општество ја насочуваат нашата иднина кон странство.

*Секогаш потенцирате дека без поддршката на партнерски компании, како Министерството за животна средина, акцијата нема(ше) да биде успешна. Добивте ли поддршка и од други министерства и институции?

– Не аплициравме, ниту добивме финансиска поддршка од институциите, но институциите се отворени кон нас, давајќи ни можност да споделуваме информации и идеи и гледаме дека оваа комуникација се манифестира во активности. Создавањето современи регионални депонии, високиот притисок за модернизација на комуналните услуги и отворањето партнерства со приватниот сектор веќе покажуваат одлични позитивни резултати. Исто така, гледаме значителен пораст на важните теми за животната средина во нашата сегашна политика, ниту една дебата или јавна дискусија не „поминува“ без темите за управување со отпад, загадување на воздухот или чиста енергија. И овој вид поддршка и волјата за спроведување сериозни мерки за животната средина во рамките на нашите институции многу помагаат во нашата цел. Но, без приватниот сектор, а особено нашите партнери, не би можеле да ја организираме „Генералка викенд“. Поради таа доверба и посветеност на принципите на циркуларна економија и ЕСГ, целото наше општество почнува да се движи кон подобра иднина.

*Изминативе години, во акцијата се вклучуваа и од дипломатските претставништва во земјава. Имате ли во најава дека такво нешто ќе се случи и за оваа акција?

– Македонија е европска земја и членка на меѓународното општество, затоа е најважно за нас да ги вклучиме нашите пријатели од меѓународната заедница да учествуваат и да покажат дека и тие се подготвени да се извалкаат и да чистат.

Од 1963 година, Македонија е место каде што светот се обединува и создава чуда како заедница.

Нашиот главен град е жив доказ дека пријателството и довербата меѓу Македонија и светската заедница се најважната вредност што ја имаме.

* Колку дрвја се засадени досега и на кои локации?

– Проектот близнак на „Генералка викенд“ се нарекува „Сончева Гора“. Секоја година садиме илјадници дрвја во нашите општини. Овие пошумувања се нарекуваат „Сончева Гора“, со цел да имаме насади во секоја општина во Македонија сѐ до 2031 година. Досега опфативме повеќе од 30 локации со повеќе од 135.000 засадени дрвја. Има уште многу што ќе се случат и важно е да се разбере дека овие дрвја се донирани од наши партнери, поединци и луѓе од дијаспората. Заедно со Шпаркасе банка, креиравме сметка за донации каде што секој може да донира за садници. Ова беше особено успешно и докажува дека дури и со мал буџет можете да направите огромна разлика.

*Во Македонија има преку 2 илјади регистрирани нелегални ѓубришта. Ќе бидат ли доволни три дена да ја исчистиме државата од ѓубрето што самите го создаваме и расфрламе?

– Прашањето не е дали можеме да исчистиме 2000 нелегални ѓубришта за 3 дена, туку што да правиме за да избегнеме фрлање нелегален отпад во другите 362 дена од годината. Не можеме во еден викенд да ги решиме симптомите на болеста што се акумулирала 35 години. Но, во тие 3 дена можеме да се запознаеме со дијагнозата на многу подлабока „болест“. Спроведувањето на терапијата за функционален систем за отстранување на отпадот зависи од секој од нас. Нашата болест е вкоренета во навики и изговори што нè доведуваат до работ на уништување, кое директно и индиректно е предизвикано од нас. Секако, тешко е да се сфати дека вината не е само во едно претпријатие, институција или личност за сите недостатоци во последните 3 децении. Но, дијагнозата на „Генералка викенд“ треба да покаже дека секој од нас сега може да ја менува ситуацијата на подобро.

*Целта на секоја еколошка акција е да се промени свеста кај граѓаните, особено кај младите за чиста животна средина. Дали забележувате промена од 2021 година досега?

– Да. Гледаме значителна промена во свеста на голем број луѓе. Кога ќе ја посетите нашата фејсбук-група, можете да видите акции за чистење низ целата земја речиси секој ден, иницирани од општини, Црвен крст, компании, училишта, поединци, невладини организации… или групи соседи кои ги чистат своите улици. Сите тие ја презедоа одговорноста во свои раце и почнаа да дејствуваат, наместо да гледаат во агонија.

Овој вид одговорност е вистинското значење на патриотизмот. Ако го сакате вашето место, тогаш се грижите за него. Едноставно е како ова.

*За крај, би сакала на читателите на весникот ВЕЧЕР да им ги посочите придобивките од здравата животна средина и да упатите порака што треба да направи секој од нас како индивидуа за да ја зачуваме околината чиста.

– Животната средина не е апстрактен термин. Таа е област што нè опкружува, нашите улици, паркови, шуми, реки… Со секое парче отпад што го фрлате во оваа околина, им наштетувате на сите. Значи, вистинската промена започнува од нас и од нашето секојдневно однесување. Со секое фрлање отпад, ставаме неверојатен товар што некој друг ќе го претрпи. Затоа, да престанеме да фрламе несвесно и автоматски да го собираме отпадот што ќе го затечеме наоколу. Ако сите прават мали, ќе се случат големи промени.

Светлана БЛАЖЕВСКА