„Политико“ ексклузивно: ЕУ и Канада ќе го објават партнерството на крајот на месецов: Соработка во сè – од енергија и одбрана, до вештачка интелигенција и критични суровини, плус поддршка на Украина

На самитот во Монтреал се очекува двете страни да ја објават својата намера да ги забрзаат инвестициите во проекти поврзани со критични минерали, да ги зајакнат синџирите на снабдување и да ја зголемат безбедноста на снабдувањето. Планот, исто така, вклучува создавање резерви на стратешки важни суровини со цел да се ублажат последиците од нарушувањата на пазарот и геополитичките превирања. Отава и Брисел, исто така, треба да го објават заедничкото купување на 50 авиони за гаснење пожар од канадскиот производител „хавиленд“

Европската Унија и Канада ќе го искористат големиот самит во Монтреал кон крајот на октомври за да објават многу пошироко стратешко партнерство кое ќе опфати сè – од отстранување на бариерите за дигитална трговија и заедничка поддршка за Украина, до енергија, одбрана и инвестиции во борба против шумските пожари.

„Светот се менува брзо и се соочува со невидени геополитички предизвици, како и со предизвици во трговијата, енергијата, технологијата, климата и пристапот до ресурси“, се наведува во нацрт-документот на заедничката изјава на двете партии, која, во пресрет на самитот закажан за 29 октомври, им беше доставена на амбасадорите на земјите-членки на ЕУ, а до која имаше пристап „Политико“. Се наведува и дека благодарение на невидениот меѓусебен пристап до пазарите, споделените вредности и комплементарните економски предности, Канада и Европската Унија можат да изградат подлабок и поинтегриран однос.

Брисел и Отава веќе некое време се обидуваат да ги зајакнат стратешките врски додека се справуваат со последиците од трговската војна на американскиот претседател Доналд Трамп. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, овој месец предложи Канада да биде поканета да стане придружна членка на ЕУ, што предизвика итна реакција од Вашингтон. Трамп се закани дека ќе воведе царини доколку се оствари такво зближување.

На самитот во Монтреал се очекува двете страни да ја објават својата намера да ги забрзаат инвестициите во проекти поврзани со критични минерали, да ги зајакнат синџирите на снабдување и да ја зголемат безбедноста на снабдувањето. Планот, исто така, вклучува создавање резерви на стратешки важни суровини со цел да се ублажат последиците од нарушувањата на пазарот и геополитичките превирања. Ова е област која добива сè поголемо стратешко значење во последните години поради напорите на западните земји да ја намалат својата зависност од Кина и другите набавувачи на клучни суровини потребни за енергетската транзиција и високотехнолошката индустрија.

„Ќе ги усогласиме стратегиите и стандардите, ќе ги поврземе индустриите и ќе ги фокусираме амбициите на секторите што можат да донесат најголема корист за нашите граѓани. Ова вклучува развој на сигурна нискојаглеродна енергија за која има огромна глобална побарувачка – од течен природен гас до хидроенергија, сончева енергија, енергија од ветер и нуклеарна енергија“, се вели во нацрт-заедничкото соопштение.

Отава и Брисел, исто така, треба да го објават заедничкото купување на 50 авиони за гаснење пожар од канадскиот производител „хавиленд“. Новите канадери треба да бидат достапни за борба против шумските пожари и во Канада и во Европа од 2030 година. Соработката, според тоа, оди подалеку од традиционалната рамка на трговскиот договор и се проширува на областите на цивилна заштита и одговор на сè почести големи пожари.

Уште поамбициозен дел од договорот се однесува на технологијата и одбраната. Фон дер Лајен го објави обемот на идното партнерство во нејзиниот говор за состојбата на Унијата на 15 септември, кога рече дека ќе се поврзат одбранбени индустриски бази, а Арктикот ќе стане еден од водечките заеднички проекти. Планираното партнерство, според тоа, треба да опфати некои од најстратешки важните области за двете страни на Атлантикот – од енергија и одбрана до вештачка интелигенција и пристап до суровини. Исто така, ЕУ и Канада сакаат дополнително да ја координираат и поддржат Украина, која останува една од клучните врски меѓу Брисел и Отава во областа на надворешната и безбедносната политика.

Новото партнерство доаѓа во време кога двете страни се обидуваат да ги приспособат своите економски и безбедносни односи на променетите политики на Вашингтон. Трговската војна на Трамп го забрза барањето за постабилни економски партнерства и побезбедни синџири на снабдување и за Европската Унија и за Канада. Самитот во Монтреал треба да покаже колку далеку се подготвени да одат Брисел и Отава. Според нацрт-документот, амбицијата веќе не е само да се олесни меѓусебната трговија, туку постепено да се поврзат делови од двете економии, технолошките сектори и одбранбените индустрии.