Од еднократна помош до повисоки плати и пензии

Хрватска подготвува годишен додаток за пензионерите, Србија исплати стотици милиони евра помош и најави нови зголемувања на примањата, Црна Гора од јануари 2027 година планира минимални плати до 1.400 евра, додека пристапот на Македонија се разликува од моделите на Србија и на Црна Гора. Во Македонија, акцентот во досега објавените мерки е ставен на контролата на цените, даночните интервенции, усогласувањето на платите и на финансирањето на социјалните права

Заштитата на животниот стандард повторно е едно од клучните економски прашања во регионот. Соочени со високите трошоци за храна, енергенси и за секојдневни потреби, владите во Хрватска, Србија, Црна Гора и во Македонија преземаат различни мерки за ублажување на притисокот врз семејниот буџет. Анализата на весникот ВЕЧЕР покажува дека дел од државите се определуваат за директна финансиска помош, други за зголемување на платите и на пензиите, а трети за интервенции кај цените.

Хрватска: Шест евра за секоја година пензиски стаж

Хрватската Влада планира и во 2026 година да исплати годишен додаток од шест евра за секоја година пензиски стаж, колку што изнесуваше и лани. Конечната одлука се очекува до крајот на октомври, а исплатата е предвидена за декември.

Според предложениот модел, пензионер со 30 години стаж би добил 180 евра, со 35 години – 210 евра, а со 40 години стаж – 240 евра. Станува збор за еднократна годишна исплата, а не за трајно зголемување на месечната пензија.

Пензионерските организации бараат повисок додаток, односно десет или 12 евра за секоја година стаж, со образложение дека трошоците за живот бараат поосетна поддршка. Владата, пак, ја разгледува можноста за зголемување доколку се обезбедат дополнителни буџетски средства.

Србија: Речиси една милијарда евра за граѓаните

Србија во септември реализираше пакет финансиска поддршка вреден околу 980,6 милиони евра. Пензионерите добија еднократна помош од 20.000, 27.500 или 35.000 динари, зависно од висината на пензијата, а исплатата опфати повеќе од 1,6 милиони корисници.

Корисниците на социјална помош, детски и боречки додаток добија по 25.000 динари, додека борците што не се корисници на боречки додаток добија по 10.000 динари. За полнолетните граѓани што ги исполнуваат условите беше предвидена помош од 6.000 динари.

Покрај еднократните исплати, од 1 декември 2026 година се најавени зголемувања на платите во јавниот сектор за осум проценти, на платите во социјалната заштита за 12 проценти и на пензиите за 7,5 проценти. За 2027 година е утврдена и минимална цена на трудот од 405 динари за час, што одговара на проценетата минимална месечна заработка од околу 600 евра.

Црна Гора: Минимална плата до 1.400 евра

Црна Гора од 1 јануари 2027 година планира да воведе нов модел на минимални плати. Според најавата на Владата, минималната нето-плата треба да изнесува 1.000 евра за работните места со основно или со пониско образование, 1.250 евра за средно образование и 1.400 евра за високо образование.

До крајот на 2026 година остануваат во сила минималните плати од 600 и 800 евра, зависно од квалификациите. Новиот модел треба да опфати повеќе од 250.000 вработени.

Владата најави и почесто усогласување на пензиите, четири пати годишно од 2027 година, како и еднократна зимска исплата од 100 евра за пензионерите во декември 2026 година. Во јули, државата интервенираше и кај акцизите за горивата за да го ублажи најавеното поскапување.

Воедно, стареењето на населението и растот на бројот на пензионери ја отвораат дебатата за иднината на пензискиот систем. Дел од демографите предупредуваат дека во следните децении може да се разгледува постепено зголемување на возраста за пензионирање, додека синдикатите бараат заштита на работничките права.

Македонија: Контрола на цените и поддршка на примањата

Во Македонија, мерките за заштита на стандардот се насочени кон контролата на цените, даночните интервенции и социјалната поддршка. Владата спроведува инспекциски надзор преку Државниот пазарен инспекторат, а во текот на 2026 година беа применети и мерки за намалување на даночното оптоварување на горивата. Дополнително намалување на ДДВ за основните прехранбени производи и повторно ограничување на трговските маржи беа разгледувани како можни интервенции, но за нив е потребна конкретна одлука за да се сметаат за усвоени мерки.

Во делот на платите, Владата се повикува на методологијата за усогласување на минималната плата со просечната плата и трошоците за живот. Најавена е динамика на раст од по седум проценти во 2026, 2027 и во 2028 година, додека зголемувањата во одделни сектори зависат и од колективните договори.

Буџетот за 2026 година предвидува 116,8 милијарди денари за пензии и 12 милијарди денари за социјална заштита. Средствата се наменети за редовните пензиски исплати и за законските социјални права, меѓу кои гарантираната минимална помош и надоместоците за помош и нега од друго лице.

Кај пензионерите, покрај редовните исплати, останува значајно прашањето колку брзо се усогласуваат пензиите со растот на цените на храната, лековите, енергенсите и на услугите. Владините мерки за контрола на цените, пак, треба да го ограничат дополнителниот притисок врз семејниот буџет.

(С. Бл.)