Генералниот секретар на НАТО упати остри критики кон Словенија: „Ја поткопувате нашата безбедност“

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, остро ја критикуваше Словенија за начинот на кој ги презентира своите трошоци за одбрана.

Во писмо до техничкиот премиер Роберт Голоб на почетокот на мај, Руте предупреди дека ниските трошоци за одбрана на Словенија за време на кризата „ја поткопуваат нашата колективна безбедност“. НАТО тврди дека Љубљана вештачки ги зголемила бројките за да ја достигне целта од два проценти БДП, додека реалните трошоци се многу пониски.

Според официјалните податоци што Словенија ги достави до Алијансата, земјата треба да издвои 2,01 процент од БДП за одбрана во 2025 година, што е зголемување од 51 процент во споредба со претходните години.

Сепак, според проценките на НАТО, ова зголемување во голема мера се должи на вклучувањето на ставки што не спаѓаат во договорената дефиниција за трошоци за одбрана. Кога овие проекти се исклучуваат, реалните трошоци за одбрана на Словенија изнесуваат само околу 1,6 проценти од БДП, што е за околу 300 милиони евра помалку од пријавеното.

Предупредувањето доаѓа во време кога привремената влада дополнително ги намалува трошоците за одбрана за околу 75 милиони евра поради буџетски притисоци, првенствено на сметка на опрема, инфраструктура и модернизација на армијата.

Иако во писмото не се прецизира точно за кои проекти станува збор, се претпоставува дека станува збор за инвестиции во инфраструктура со двојна намена, пошироки безбедносни програми и некои развојни инвестиции.

Шефот на НАТО беше директен во своето писмо.

„Постојано ниските трошоци за одбрана на Словенија во време на криза ја поткопуваат нашата заедничка безбедност додека се стремиме праведно да го поделиме товарот и да обезбедиме посилна Европа во рамките на посилно НАТО. Затоа е клучно Словенија да го преземе својот дел од товарот и да се справи со долгогодишните недостатоци“, напиша Руте.

Тој ја повика Словенија итно да ги обезбеди потребните средства и да ги зголеми и одржи своите трошоци за одбрана. „Ја повикувам Словенија да ги вклучи само договорените основни трошоци за одбрана во обврската од 3,5 проценти“, рече тој.

Руте изрази надеж дека словенечката влада ќе ги реши несогласувањата околу бројките до следниот самит на НАТО, кој се одржува во Анкара на почетокот на јули, каде што очекува „плодна дискусија за плановите на сојузниците, вклучително и кредибилен пат за исполнување на обврската од 3,5 проценти“.

Канцеларијата на премиерот го потврди приемот на писмото на Руте и одговори на критиките. „Владата на премиерот д-р Роберт Голоб досега издвои најголем износ на средства за одбрана и ја доведе Словенија до исполнување на својата долгогодишна обврска да издвои два проценти од БДП за одбрана. Со тоа, Словенија постигна она што ниедна претходна влада во минатото не го постигнала“, соопшти канцеларијата на Голоб.

Тие нагласија дека „постојат различни ставови за толкувањето на структурата на инвестициите“ и дека Словенија се залага за „пошироко разбирање на безбедноста и отпорноста, што, покрај воените капацитети, вклучува и инвестиции во критична инфраструктура, сајбер безбедност, енергетска безбедност, воена мобилност и други капацитети важни за безбедноста на државата и алијансата“. Тие додадоа дека Голоб изразил таков став во неколку наврати и дека и другите членки на Алијансата се соочуваат со истата дилема.

Канцеларијата на премиерот објасни дека „единствената оперативна обврска што Словенија ја прифатила е обврската од Резолуцијата за општата долгорочна програма за развој и опремување на словенечките вооружени сили до 2040 година, што беше потврдена од Народното собрание“. Оваа резолуција предвидува издвојување на два проценти од БДП за одбрана во 2025 година и постепено зголемување на три проценти до 2030 година.

„Се надеваме дека идната влада ќе ја разбере улогата на Словенија како кредибилен и одговорен член на алијансата и ќе ги исполни прифатените обврски“, заклучија тие. Тие исто така потсетија дека во 2029 година ќе се спроведе преглед за да се утврди дали понатамошното зголемување на инвестициите во одбраната има смисла со оглед на безбедносната состојба во светот, објави етто.ба.