ФТ: Студенти и опозициски активисти во Србија биле цел на шпионски софтвер

Повеќе од десетина студенти и припадници на опозицијата во Србија биле цел на шпионски софтвер од почетокот на годината, во најголемиот бран на ваков надзор досега документиран во источноевропската земја, објавува „Фајненшл тајмс“ (FT).

Во барем еден случај, чија автентичност за потврдиле експерти за дигитална форензика во Канада, телефонот на студентски активист бил далечински инфициран со шпионски софтвер „Пегасус“, развиен од израелската компанија НСО. Во друг случај, домашно произведен софтвер за надзор познат како „НовиСпи“ наводно бил инсталиран на уредот на едно лице додека било во полициски притвор.

Најновите откритија за употребата на шпионски софтвер против опозициски личности и активисти во Србија доаѓаат во време кога претседателот Александар Вучиќ се подготвува за напнати парламентарни избори во октомври, на кои се очекува силно студентско движење да претставува најголема закана за владеењето на владејачката партија, објавува „Фајненшл тајмс“.

Новинарите, активистите и членовите на граѓанското општество и претходно биле цел на технологиите за надзор, но новите случаи претставуваат најраспространета употреба на шпионски софтвер идентификувана во Србија досега, според српската фондација SHARE, која документираше 14 случаи оваа година.

Во 12 од случаите, целите контактирале со SHARE откако добиле предупредувања од Apple во август дека нивните iPhone телефони се компромитирани.

Citizen Lab со седиште во Торонто, која досега анализирала еден од случаите, изјавила дека уредот бил заразен со Pegasus користејќи таканаречен безбедносен пропуст „нула клик“ во iMessage на Apple, што значи дека шпионскиот софтвер бил инсталиран без целта да мора да кликне на линк или да преземе каква било друга акција. Citizen Lab додаде дека се верува дека Apple го поправил безбедносниот пропуст со неодамнешните ажурирања на софтверот. Останатите 11 случаи сè уште се под истрага.

Откако ќе се инсталира, Pegasus на NSO е во состојба да го заобиколи речиси целото енкрипција на современите паметни телефони со пренесување копија од содржината на телефонот до клиентите, вклучувајќи апликации за пораки како Signal и WhatsApp.

Огњен Рашиќ, 21-годишен студент по комуникации на Универзитетот во Ниш, го добил предупредувањето од Apple на 13 август. Тој за FT изјавил дека е „чудно чувство“ да се знае дека некој користел шпионски софтвер вреден повеќе милиони долари за да извлече информации од неговиот телефон.

Рашиќ, член на студентското протестно движење, се сомнева дека српските власти стојат зад нападот со шпионски софтвер и дека бил цел поради неговата вмешаност во следењето на изборите и водењето кампања за локалните избори во март.

„Тие се плашат затоа што, според независни истражувања, студентското движење е највлијателната политичка сила во Србија и тоа ги заплашува“, рече Рашиќ.

Според фондацијата SHARE, во два други случаи, српскиот софтвер NoviSpy бил користен за компромитирање на Android уреди.