Зошто дизелот е поскап од бензинот?

Дизелот некогаш беше поевтин од бензинот, но во последните две децении односот на цените се промени. Денес, особено во услови на глобални енергетски нарушувања, дизелот може да биде значително поскап. Причините се поврзани со поскапото производство, силната светска побарувачка и ограничените залихи.

Пресвртот започна околу 2004 година, кога американските рафинерии мораа да преминат на производство на дизел со многу ниска содржина на сулфур. Тоа ги намали штетните емисии, но бараше скапа опрема и дополнителни инвестиции. Повисоките трошоци за производство, заедно со повисоките даноци и растечката побарувачка, придонесоа дизелот да добие трајна ценовна предност над бензинот.

Дополнителен фактор е неговата важна улога во светската економија. Дизелот се користи за транспорт на стоки, земјоделство, градежништво, индустрија и греење. Поради тоа, нарушувањата во снабдувањето веднаш се одразуваат врз цената.

Во 2026 година, глобалната понуда е под дополнителен притисок. Проблемите во рафинериите во Русија, Кина и на Блискиот Исток, геополитичките конфликти и ограничениот извоз ја намалуваат достапноста на дизелот. Во исто време, повисоките трошоци за транспорт и осигурување дополнително ја зголемуваат неговата цена.

Иако американските рафинерии произведуваат големи количества дизел, силната меѓународна побарувачка го поттикнува извозот и ги намалува домашните залихи. Ова покажува дека големото производство на сурова нафта не значи автоматски и евтино гориво.

Според податоците наведени во анализата на „Форбс“, на 5 октомври просечната цена на дизелот во САД достигнала 6,199 долари за галон, наспроти 4,354 долари за обичниот бензин — разлика од околу 1,85 долари. Дизелот во септември достигнал и номинален рекорд од 6,29 долари за галон.

Ваквата разлика не се должи само на даноците или на трошоците за производство, туку пред сè на недоволната понуда на дизел во однос на побарувачката. Кога залихите се намалуваат, а побарувачката останува висока, цената расте.

Експертската поента е јасна: бензинот и дизелот се добиваат од истата сурова нафта, но не се исти производи и не можат лесно да се заменат во производството. Сè додека глобалното снабдување со дизел останува ограничено, неговата цена може да продолжи да биде значително повисока од онаа на бензинот.