Светот се соочува со рекорден „Ел Нињо“: Научниците открија како да се подготвиме за влијанијата од разорната сила однапред

Овогодинешниот „Ел Нињо“ би можел да собори сите рекорди, а метеоролошката агенција на Обединетите нации предупредува дека неговите последици ќе се чувствуваат сè до 2027 година.

„Ел Нињо“ е природен феномен што се јавува кога површината на Тихиот Океан се загрева повеќе од вообичаено. Ова загревање влијае на временските обрасци на глобално ниво, предизвикувајќи тешки суши и горештини во некои региони, додека во други носи обилни врнежи и поплави. Се појавува на секои неколку години, а неговите последици можат да траат со месеци.

„Сегашниот ’Ел Нињо‘ би можел да достигне интензитет каков што никогаш претходно не е забележан“, изјави претходно оваа недела во Женева, Селесте Сауло, генерален секретар на Светската метеоролошка организација (СМО). Таа додаде дека тоа би имало далекусежни последици за временските обрасци ширум светот. Том Флечер, потсекретар на ОН за хуманитарни прашања, го опиша „Ел Нињо“ како деструктивна сила што носи екстремни горештини, суши и поплави, предупредувајќи дека тоа ќе доведе до огромни хуманитарни последици, пренесува Euronews.

Сепак, благодарение на едно ново научно откритие, заедниците и креаторите на политики наскоро би можеле да бидат многу подобро подготвени за влијанијата на „Ел Нињо“ – како и на неговиот постуден пандан, „Ла Ниња“.

Нов показател за долгорочно прогнозирање

Научници од австралиската национална научна агенција, CSIRO, и од Универзитетот во Мелбурн, идентификуваа услови кои овозможуваат предвидување на одредени појави на „Ел Нињо“ и „Ла Ниња“ дури една година однапред. Овие феномени, познати како ENSO (Ел Нињо – Јужна осцилација), обично го достигнуваат својот врв околу декември, а доверливи прогнози, по правило, се можни само околу шест месеци однапред. Предвидувањето на овие појави на подолг рок долго време претставуваше голем предизвик за науката.

По анализата на повеќе од 7.500 историски прогнози добиени од климатски модели развиени во девет земји, истражувачите открија важна поврзаност. Состојбата на Тихиот Океан во моментот кога се прави прогнозата – дали е во неутрална фаза, во фаза на „Ел Нињо“ или во фаза на „Ла Ниња“ – дава клучни информации за тоа колку таа прогноза ќе биде веродостојна 12 месеци подоцна.

Студија објавена во списанието Science Advances открива дека прогнозите направени за време на фазата „Ла Ниња“ се постојано точни, дури и една година однапред, додека оние направени во неутрални услови се значително помалку сигурни. Коавторката Менди Фројнд од Универзитетот во Мелбурн истакнува дека овие наоди нудат нов начин за проценка на веродостојноста на долгорочните климатски прогнози.

„Веќе некое време знаеме дека почетните услови влијаат врз точноста на моделите, но нашата студија покажува колку драстични можат да бидат тие разлики“, објаснува главната авторка на студијата, Нандини Рамеш. „Можеме да ги искористиме овие информации. Можеме да ги издвоиме посигурните прогнози и, потенцијално, многу порано да ја предупредиме јавноста за појавата на ’Ел Нињо‘. Овие резултати ветуваат подобро пренесување на раните предупредувања за идните настани“, изјави таа.

Како може да се подготвиме за последиците?

„Ел Нињо“ е природен феномен и не може да се запре. Сепак, навремените прогнози ќе им дадат на државите повеќе време за подготовка. „Управувањето со водните ресурси и подготовката за промени во времето и локацијата на врнежите се клучни“, вели Давиде Фаранда, директор за истражување во Францускиот национален центар за научни истражувања (CNRS).

Фаранда објаснува дека владите, на пример, можат повнимателно да планираат резерви и дистрибуција на вода, подобро да управуваат со акумулациите и подземните води, да ги прилагодат земјоделските календари и системите за наводнување, како и да ги подготват заедниците за суши или поплави. Земјоделците, исто така, можат да ги намалат загубите преку промена на термините за сеидба, наводнување во постудените делови од денот и преземање мерки за заштита на земјоделските култури и добитокот од екстремни горештини.

Иако „Ел Нињо“ може да ги зголеми просечните глобални температури за околу 0,2 °C, согорувањето на фосилните горива придонесе за значително поголемо загревање на атмосферата. Според тоа, влијанијата на „Ел Нињо“ ги засилуваат последиците од планетата која веќе се загрева. Токму затоа 2025 година беше третата најтопла година во историјата на мерењата – потопла дури и од 2016 година, кога беше забележан силен „Ел Нињо“. „Со ублажување на климатските промени, не можеме да го елиминираме ’Ел Нињо‘, но можеме да го намалиме степенот до кој климатските промени ги влошуваат неговите последици“, вели Фаранда.