Суб-блесок го стопи снегот на Хималаите? Најголема мистерија за научниците: Што го предизвика топлотниот бран на 5.200 метри надморска височина што резултираше со смрт на најмалку 903 лица

Катастрофална ненадејна поплава, предизвикана од отцепување и уривање на огромен дел од хималајскиот глечер Лангтанг Лирунг на надморска височина од приближно 5.200 метри, резултираше со смрт на најмалку 903 лица.

Бројот на загинати речиси сигурно е поголем, бидејќи 4.247 лица се водат како исчезнати. Спасувачите веруваат дека неколку стотици работници од хидроелектраната се заробени во тунелите. Најголема мистерија за научниците е причината за ненадејното затоплување што доведе до топење на снегот и го активираше механизмот на лизгање на земјиштето.

Првичните проценки на штетата се движат меѓу четири и пет милијарди долари. Опасноста сè уште постои, бидејќи во планините се формирани езера зад природни прегради кои потенцијално би можеле да се прелеат.

Сателитските снимки и сеизмичките анализи ги побија првичните претпоставки дека земјотрес предизвикал отцепување на дел од глечерот – настан што на 26 август поттикнал порој од кал, вода и карпи низ речниот систем Боте Коши.

Анализирајќи ги сателитските снимки, геоморфологот и професор Ден Шугар од Универзитетот во Калгари забележал драстична промена во текот на 24-те часа пред уривањето. Планинските врвови, кои претходниот ден биле целосно покриени со снег, на денот на катастрофата изгледале оголени, со видлив чист мраз. Се претпоставува дека водата од топењето навлегла под глечерот и активирала механизам на лизгање на земјиштето; научниците сега се обидуваат да одговорат на прашањето што ја обезбедило енергијата за толку брзо топење.

Постојат неколку хипотези, при што астрофизичарите укажуваат на „Канонот за инсолација“ развиен од прочуен српски научник Милутин Миланковиќ. Тој утврдил дека орбиталната положба на Земјата се менува циклично и дека, во својата моментална положба, Хималаите примаат максимална сончева енергија во текот на летните месеци. Карпестата подлога под глечерите ја апсорбира сончевата енергија длабоко во својата структура, предизвикувајќи мразот – таложен со векови – да ја изгуби стабилноста оддолу сè додека не дојде до механичко попуштање.

Според некои научници, моменталниот врв на сончевата активност можеби одиграл одлучувачка улога во движењето на мразот. Во текот на 24-часовниот период кога снегот „исчезнал“ од глечерот, сателитите на НАСА (Опсерваторија за сончева динамика) и NOAA (Центар за предвидување на вселенското време) регистрирале настан наречен „суб-блесок“ (sub-flare), при што Сонцето исфрлило огромен облак од јони со висока енергија и плазма кон Земјата, истовремено емитувајќи исклучително силно електромагнетно зрачење. Како последица на тоа, утрото на 25 август, NOAA издала итно предупредување за геомагнетни бури што ги погодиле регионот на Хималаите и Индија, предизвикувајќи целосен прекин на електричните и комуникациските мрежи. Ултравиолетовите и инфрацрвените компоненти на зрачењето предизвикале необичен скок на температурата директно над делот од Хималаите каде што снегот се стопил за само 24 часа.