Следните лета нема да бидат вака сушни, но научниците предупредуваат: „Нѐ очекува нов проблем“

Климатските промени значат повеќе од само потопло, посуво или повлажно време. Тие исто така носат зголемена – и често непредвидлива – променливост на временските услови, почнувајќи од суши па сè до екстремни врнежи и поплави.

Стабилната клима во изминатите околу 10.000 години беше клучен фактор за развојот на човечките цивилизации. Земјоделството, транспортот и бројни други активности се потпираа на релативно предвидливи временски обрасци. Сепак, како што планетата се загрева, овие обрасци се менуваат.

Еден пример се однесува на таканаречените конвективни системи од мезоразмер (MCS) – огромни буроносни системи што можат да зафатат стотици километри и да траат со часови. Во одредени тропски региони, тие сочинуваат повеќе од половина од вкупните врнежи, но истовремено се одговорни и за некои од најинтензивните дождови, силните ветрови и ненадејните поплави.

Во нова студија објавена во списанието *Nature Geoscience*, истражувачи од Кина и САД користеа климатски модел со висока резолуција, способен пореално да ги симулира овие организирани буроносни системи.

Резултатите покажуваат дека, во сценарио со многу силно затоплување, сезонскиот циклус на врнежи би можел да претрпи значителни промени. Бурите би станале за приближно 38 до 45 проценти поинтензивни, известува *Science Alert*.

Истражувачите исто така ја анализираа енергијата што ги поттикнува овие конвективни бури. Максималната достапна конвективна потенцијална енергија (CAPE) би се зголемила за околу 35 до 40 проценти, додека конвективната инхибиција (CIN) би пораснала дури за 90 до 130 проценти. Ова значи дека атмосферата би можела да акумулира повеќе енергија, но истовремено би барала повеќе енергија за да се поттикне конвекцијата – што, откако бурите ќе се формираат, би можело да доведе до нивно брзо засилување.

Зошто се поместува сезоната на дождови?
Како што атмосферата се загрева, на неа ѝ е потребно повеќе време за да реагира на сезонските промени. Како последица на тоа, времето на воспоставување на главниот модел на циркулација се поместува, поради што врвот на сезоната на дождови настапува подоцна.

Ова не мора да значи дека ќе падне повеќе дожд во текот на годината. Проблемот лежи во начинот на кој се распоредени тие врнежи.

Ако истата количина на врнежи падне во пократок временски период – преку неколку екстремно интензивни бури – последиците можат драстично да се разликуваат од сценариото во кое истиот волумен е распореден на подолг период. Ова е особено значајно за тропските региони, каде што почетокот и интензитетот на сезоната на дождови ги одредуваат достапноста на вода, периодите за сеидба и жетва, како и ризикот од поплави.

Поплавите од 2020 година во африканскиот регион Сахел, предизвикани токму од вакви видови бури, покажуваат колку можат да бидат разорни таквите настани. Тогаш беа погодени повеќе од два милиони луѓе, беа уништени речиси 200.000 домови, а 417 лица ги загубија животите низ 18 земји.