Кои земји сакаат забрзано проширување на ЕУ

Министрите или државните секретари на Хрватска, Италија, Словенија, Грција, кои се членки на Европската Унија, како и на Македонија, Босна и Херцеговина, Србија, Црна Гора, Албанија и Сан Марино се собраа во Скопјe на годишниот форум на Стратегијата на ЕУ за Јадранско-јонскиот регион (EUSAIR).

„Забрзувањето на процесот на проширување на Европската Унија мора да остане стратешки приоритет и геостратешка инвестиција во мирот, безбедноста, стабилноста и просперитетот во Јадранско-јонскиот регион и Европа“, рекоа тие во декларација. Тие ги повикаа сите 27 земји од ЕУ да „одржат континуиран фокус на процесот на пристапување на земјите-кандидатки“.

Избори се одржуваат во Шпанија, Франција, Полска и Грција следната година, а исходот би можел да влијае на процесот на проширување. Во некои земји, расположението на населението можеби не е во корист на понатамошно проширување.

ЕУ не се проширила од 2013 година, кога беше примена Хрватска.

Сепак, земјите од EUSAIR оценија дека е постигнат „позитивен импулс“ во тековните преговори со земјите кандидати за пристапување во ЕУ и повикаа на продолжување на оваа „позитивна динамика“.

Најблиску до членство е Црна Гора, чија влада се надева дека ќе се приклучи на ЕУ до крајот на 2028 година.

„Важно е процесот на пристапување да биде кредибилен, предвидлив и базиран на заслуги и опиплив напредок во реформите и исполнувањето на утврдените критериуми“, се наведува во декларацијата на десетте земји.

EUSAIR е политичка рамка, воспоставена во 2014 година, преку која четири земји-членки на ЕУ и земји кои не се членки на ЕУ соработуваат во проекти за заштита на животната средина, зачувување на културното наследство или транспортно поврзување. На овој начин, земјите кандидати стекнуваат искуство во користењето на средствата од ЕУ и во исто време се приближуваат до Европската Унија, со што Брисел обезбедува стабилност на границите на ЕУ.

Македонија претседаваше со рамката во изминатата година, а во вторникот беше наследена од Италија, која најави континуитет, вклучително и застапување за проширување кон „Западен Балкан“.

70 милиони луѓе живеат на бреговите на Јадранското и Јонското Море и во нивната заднина.

„Искуството од соработката меѓу владите во рамките на EUSAIR придонесува за стабилноста, безбедноста, просперитетот и развојот на регионот“, рекоа земјите.

Европската комисија, извршното тело на ЕУ, има советодавна улога во рамката. Се надева дека буџетот на ЕУ за 2028-2034 година ќе биде усвоен до крајот на оваа година, иако самата признава дека ова не е реално со оглед на противењето на предлогот за буџет од Европскиот парламент, Европскиот комитет на регионите и некои земји како Шпанија.

„Сепак, ова не треба да влијае на пристапувањето на Црна Гора, бидејќи е мала земја, што не би се почувствувало“, рече извор од Европската комисија, барајќи анонимност.

Црна Гора ќе претседава со EUSAIR во 2028 година, кога се надева дека ќе се приклучи на ЕУ.

EUSAIR е една од четирите макрорегионални стратегии на Европската Унија. Постојат Дунавска, Балтичка и Алпска, кои ја поттикнуваат соработката на земјите во овие географски области.

Земјите од Јадранскиот и Јонскиот регион, од друга страна, изразија загриженост за „сè посложената и нестабилна геостратешка средина“ со која се соочува Европа и пошироката меѓународна заедница.

„Обележана е со руска агресија врз Украина, ескалација на тензиите и нестабилноста на Блискиот Исток, вклучувајќи ги и неодамнешните случувања поврзани со Иран и ризикот од поширока регионална ескалација“, соопштија земјите.

Европската комисија забележа дека и покрај сите негативни околности и неизвесност, Стратегијата на ЕУ за Јадранскиот и Јонскиот регион добро напредува, како во десетте споменати земји, така и меѓу нив.