Ќе се отвори ли патот за инвестиции и развој или само ќе се зголеми долгот на државата?

Собранието на Македонија ја изгласа потребата од носење закон со кој се овозможува ново надворешно задолжување на државата во износ од 260 милиони евра, кое ќе се реализира по скратена постапка. Одлуката отвори интензивна политичка дебата меѓу власта и опозицијата околу фискалната стабилност, нивото на јавниот долг и начинот на носење клучни финансиски одлуки. Додека Владата уверува дека станува збор за планирана и поволна финансиска мерка, опозицијата предупредува за зголемена задолженост и недоволна транспарентност.

Во собраниската расправа, заменик-министерот за финансии, Николчe Јанкулоски, истакна дека задолжувањето е однапред предвидено во буџетската рамка и дека постапката е целосно транспарентна. Според него, целта е да се обезбедат стабилност и ликвидност на државниот буџет, како и редовно сервисирање на достасаните обврски.

Министерката за финансии, Гордана Димитриеска-Кочоска, изјави дека новото задолжување е обезбедено под поволни услови, со пониски каматни стапки и подолг рок на отплата. Таа посочи дека во процесот биле побарани понуди од 14 банки, од кои осум доставиле понуди, а била избрана најповолната понуда со камата од еурибор плус 2,1 процентен поен за седумгодишен кредит.

Министерката нагласи дека Македонија се наоѓа во релативно поволна позиција во споредба со дел од земјите во регионот, наведувајќи примери со повисоки каматни стапки и повисок јавен долг во други држави. Таа додаде дека дел од средствата ќе се користат за рефинансирање на постојни обврски, што е вообичаена практика во управувањето со јавните финансии.

Паралелно со тоа, во Министерството за финансии се водат подготовки за ребаланс на буџетот, при што се прават анализи за евентуални заштеди и прераспределба на средства меѓу институциите. Владата тврди дека приоритет остануваат одржувањето на фискалната стабилност и насочувањето на средствата кон капитални инвестиции и развојни проекти.

Од опозицијата предупредуваат за зголемување на долгот на државата доколку не се искористат парите за инвестиции и раст. Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, и претставниците на партијата побараа да се разгледува законот по редовна постапка, изразувајќи сомнеж во брзината и транспарентноста на процесот. Според нив, јавниот долг е зголемен за околу две милијарди евра од 2024 година, што претставува сериозен ризик за идната економска стабилност.

Опозицијата дополнително предупреди за пад на странските инвестиции и за затворање на дел од капацитетите, што, според неа, има директни социјални последици и не е проследено со соодветни владини мерки. Тие оценуваат дека зголеменото задолжување не носи директен бенефит за граѓаните.

Новото задолжување од 260 милиони евра ја продлабочува политичката поделба околу економските политики во земјата. Додека власта го претставува како инструмент за стабилност на буџетот и поволно меѓународно финансирање, опозицијата го гледа како дел од поширок тренд на раст на јавниот долг и недоволна отчетност.