Драматичен крај на мисијата на „СпејсЕкс“/ВИДЕО

Компанијата „Спејсекс“ (SpaceX) на Илон Маск денес за првпат го лансираше своето огромно вселенско летало „Starship“ во орбитата и успешно ги распореди своите досега најнапредни сателити „Starlink“, иако летот беше предвреме прекинат од безбедносни причини, објави NBC News.

Леталото повторно навлезе во атмосферата над Тихиот Океан и се спушти во водата северно од Хаваи, три часа по полетувањето од Тексас.

Компанијата планираше лет од 10 часа – за време на кој леталото требаше шест пати да кружи околу Земјата – за да ја демонстрира подготвеноста за програмата „Artemis“ на НАСА, чија цел е истражување на Месечината.

При спуштањето во водата, „Starship“ се преврте и се запали, што означи драматичен крај на мисијата, извести телевизиската мрежа.

„Starship“ за малку не успеа да стигне до орбитата откако еден од неговите мотори предвреме престана да работи.

Бидејќи другите системи функционираа беспрекорно, а неисправниот мотор повеќе не беше потребен, контролорите на летот по неколку минути одлучија да продолжат според планот.

Splashdown confirmed. Congratulations to the entire SpaceX team on the first orbital flight of Starship! pic.twitter.com/urjmiwnvNl

— SpaceX (@SpaceX) September 28, 2026

Администраторот на НАСА, Џаред Ајзакман, ѝ честиташе на SpaceX за достигнувањето на орбитата и за спроведувањето на „секој чекор на безбеден, одговорен и, пред сè, инспиративен начин“.

Водечката ракета на Маск – најголемата и најмоќната некогаш изградена – носеше 26 од најновите сателити „Starlink“, дизајнирани да се приклучат кон флотата од 11.000 постари модели кои веќе обезбедуваат интернет-услуги.

Кратко откако сателитите беа ослободени од ракетата, беше донесена одлука за предвремено прекинување на летот, но не беше наведена причина за тоа.

Ова беше четиринаесетто лансирање на „Starship“ од Јужен Тексас во изминатите три години, иако претходните пробни летови не стигнуваа подалеку од Индискиот Океан.

Овој пат, SpaceX планираше леталото да кружи околу планетата на височина од приближно 270 километри – не само еднаш, туку шест пати во текот на речиси десет часа – пред конечно да се спушти во Тихиот Океан, во близина на брегот на Чиле. Иако „Starship“ ја достигна планираната орбита движејќи се со брзина од околу 28.000 километри на час, контролорите на летот одлучија – од безбедносни причини – да го вратат вселенското летало неколку часа порано, по завршувањето на само неколку кругови.

Во зависност од исходот на овој прв орбитален лет, следниот „Starship“ би можел да се врати на лансирната рампа така што ќе биде фатен во воздух од масивни механички краци. Доколку овој маневар за фаќање успее – а Маск проценува дека шансите се изедначени или можеби малку подобри – SpaceX планира повторно да го лансира истото летало пред крајот на годината или на почетокот на следната. Ракетата висока 124 метри уште од самиот почеток е дизајнирана да биде целосно повеќекратно употреблива, што е клучен фактор за намалување на трошоците за лансирање.

SpaceX забрзано работи на сертифицирање на „Starship“ за орбитален лет, што претставува клучен чекор кон мисиите до Месечината и Марс.

Мисијата „Artemis III“ планирана за следното лето

Мисијата „Artemis III“ е закажана за следното лето и опфаќа серија од три лансирања, како и вежба за спојување во орбитата на Земјата помеѓу капсулата „Orion“ – во која ќе се наоѓаат астронаутите – и конкурентските лендери за слетување на Месечината.

Најпрво ќе биде лансиран „Blue Moon“ на Џеф Безос, по што ќе следи „Orion“, кој ќе се приближи за да се спои со него, а потоа ќе биде лансиран „Starship“ на Маск за да се спои со „Orion“ откако „Blue Moon“ ќе се одвои.

За наредната мисија „Artemis IV“ – планирана најрано за 2028 година – астронаутите би слетале на Месечината со леталото „Blue Moon“ или „Starship“, во зависност од тоа кое од нив ќе биде прво подготвено.

Подоцнежните мисии до Месечината би се одвивале наизменично со користење на летала развиени од компаниите на двајцата милијардери.