Зошто дозволуваме стереотипите постојано да креираат дискриминаторни пречки во секојдневието на маргинализираните жени во Скопскиот плански регион?

Иако како општество често зборуваме за еднаквост, инклузија и човекови права, реалноста за многу жени во Скопскиот плански регион изгледа сосема поинаку. За жените од маргинализираните заедници, дискриминацијата не е исклучок – таа е секојдневие. И најчесто, таа не започнува со отворена омраза или агресија, туку со нешто многу потивко и поопасно: со стереотипите.

Стереотипите се тие што одлучуваат како некој ќе биде пречекан на шалтер, дали ќе му биде верувано кога ќе побара помош, дали ќе добие здравствена услуга со достоинство или ќе биде третиран како проблем. Но, дискриминацијата не започнува и не завршува само во институциите – таа е присутна и во секојдневните односи: во пријателствата, на работното место, во соседството, во училиштата и во јавниот простор. Токму таму, во малите, наизглед „нормални“ ситуации, стереотипите најчесто се претвораат во исклучување, потсмев, игнорирање или тивко одбивање, кои со текот на времето оставаат длабоки последици врз животот и самодовербата на овие жени.

За жените од руралните средини, како и оние кои употребуваат дроги, сексуалните работнички, жените од ЛГБТИ заедницата, бездомничките, осуденичките и жените во социјален ризик, овие однапред создадени слики често значат затворени врати уште пред да го кажат својот проблем.

Наместо поддршка, тие добиваат сомнеж. Наместо разбирање – осуда. Наместо заштита – дополнителна стигма. Ваквиот однос не само што ги одвраќа жените од користење на институционалните услуги, туку ги турка уште подлабоко во невидливост и изолација. Голем дел од нив престануваат да се обидуваат да пријават дискриминација или насилство, не затоа што проблемот не постои, туку затоа што искуството ги научило дека системот не е на нивна страна.

Токму затоа стереотипите не се „само мислење“ – тие се вистинска пречка до здравје, правда, безбедност и достоинствен живот. Кога предрасудата станува филтер преку кој институциите ги гледаат луѓето, таа директно се претвора во дискриминација.

Со цел да се прекине овој круг, ХОПС – Опции за здрав живот, во партнерство со Коалиција Маргини и Хелсиншкиот комитет за човекови права, со поддршка на Цивика Мобилитас, ја спроведуваат кампањата „Еднаквост сега – зајакнување на маргинализираните заедници за социјална инклузија и недискриминација“. Кампањата има јасна порака: сите вредиме исто и идентитетот на еднаквоста е ист за секоја жена.

Преку директна работа на терен, информирање, едукација и јавно застапување, кампањата ги охрабрува жените да ги препознаат своите права и да побараат заштита, но истовремено испраќа и јасен повик до институциите и јавноста: време е да престанеме да гледаме низ призмата на предрасудите и да почнеме да гледаме луѓе.

„Дискриминацијата не е секогаш гласна. Понекогаш таа се крие во начинот на кој некој е погледнат, услужен или одбиен. Но последиците се секогаш реални и тешки“, порачуваат од организациите што ја спроведуваат кампањата.

Прашањето не е дали стереотипите постојат. Прашањето е зошто и понатаму дозволуваме тие да управуваат со нашите институции, политики и секојдневни одлуки. Затоа што секој ден кога молчиме, некоја жена останува без помош, без заштита и без глас.

Време е тоа да се промени. Не утре. Сега.
Затоа што еднаквоста не е привилегија – таа е право.
И затоа што – сите вредиме исто!