Суперизборна 2026: Кој сè оваа година ќе излезе да гласа и како тоа ќе го промени светот?

Претстојната година изгледа како „суперизборна“ на светската мапа – не само поради бројот на луѓе што излегуваат на гласачките места, туку и поради фактот што во неколку земји изборите ќе бидат еден вид референдум за насоката во која се движат општествата – од односите со ЕУ и војната во Украина, преку економските притисоци и миграцијата, до прашањата за институционалната стабилност и политичките слободи.

Унгарија: Парламентарни избори под притисок од економијата и новата опозиција.

Во Унгарија, парламентарните избори се очекуваат на пролет 2026 година (април или мај), а точниот датум, според правилата, се утврдува подоцна – во рамките на пропишаниот рок пред гласањето. За премиерот Виктор Орбан и алијансата Фидес-КДНП, 2026 година е изборна пресвртница по долга низа победи. Во политичкиот пејзаж во последните години, растот на новата опозициска енергија е особено впечатлив, првенствено преку движењето/партијата TISZA и нејзиниот лидер Петер Маѓар, кој сè повеќе се споменува во медиумските анализи како најсериозен предизвикувач на владејачкиот блок.

Дополнителен слој на притисок доаѓа од економијата и јавните финансии: рејтинг агенциите и аналитичарите предупредуваат дека предизборните трошоци и послабата фискална дисциплина би можеле да го отежнат постизборниот период.

Што е клучно во 2026 година во Унгарија?

Дали Орбан влегува во нова фаза на владеење или има простор за замена? Каква ќе биде излезноста и мобилизацијата на урбаната опозиција? Како „економската сметка“ (инфлација, плати, инвестиции, фондови на ЕУ) ќе се преточи во гласачките кутии?

Босна и Херцеговина: Општи избори на 4 октомври и нов натпревар за односот меѓу ентитетите и државата?

Во Босна и Херцеговина, општите избори се закажани за 4 октомври 2026 година. Тогаш по правило се избира државното ниво (Претседателство на БиХ, Парламентарно собрание – Претставнички дом), како и ентитетски нивоа – вклучувајќи ја Република Српска (претседател на РС и Народно собрание на РС), што ја прави оваа изборна година повеќеслојна и политички експлозивна.

Од особена важност во РС е фактот дека ентитетот влезе во турбулентен период по предвремените избори за претседател на РС во ноември 2025 година, чиј мандат е практично „транзициски“ до општите избори во 2026 година.

Вториот голем фронт е изборното законодавство и надлежноста: во БиХ веќе постојат тензии околу промените во изборната рамка и прашањето кој го контролира изборниот процес, со отворени спорови меѓу институциите на државно ниво и властите во РС.

Зошто изборите во РС во 2026 година се црвено светло?

Затоа што тие ќе покажат дали политичките конфликти се преместуваат од улиците и институциите назад на демократската арена, затоа што изборите се директно поврзани со прашањето за функционалноста на државата и односите меѓу ентитетот и државата,
затоа што довербата во изборниот процес останува кревка, а институциите често се под притисок од политичките блокади.

Ерменија: Парламентарни избори на 7 јуни и тест за легитимитетот по години кризи

Во Ерменија, следните парламентарни избори се очекуваат на 7 јуни 2026 година – датум што се вклопува во законски дефинираниот изборен рок.

Се избира нов состав на Националното собрание, а со тоа и политичкото мнозинство што ја одредува владата. Во ерменскиот систем, парламентарното мнозинство практично одлучува кој ја формира извршната власт. Изборите се одржуваат во време кога ерменската политика со години е на острица на нож: безбедносни прашања, односи со соседите, внатрешни поделби и доверба во институциите – сето тоа влегува во кампањата и ја претвора во тест не само за владејачката партија, туку и за опозицијата, која бара начин да го смени политичкиот курс.

Што ќе се мери на гласачките места во Ерменија? 

Силата и отпорноста на владејачката структура, капацитетот на опозицијата да се обедини и да понуди веродостојна алтернатива, темата на безбедноста и државниот суверенитет како доминантна рамка на кампањата.

Русија: Избори за Државната дума до 20 септември и политиката на „мобилизирање“ на општеството

Во Русија, следните парламентарни избори за Државната дума се закажани најдоцна за 20 септември 2026 година, кога ќе бидат избрани сите 450 пратеници.

Иако формално ова се редовни избори, контекстот во кој ќе се одржат ги прави политички исклучително чувствителни: војна и надворешнополитичка изолација, контрола на јавниот простор, притисок врз опозицијата и медиумите, како и прашањето како владата ќе ја структурира кампањата – преку „патриотски“ наратив или преку ветувања за стабилност и социјална сигурност.

Во изборната архитектура, вниманието се насочува и кон дебатите за изборните единици и начинот на претставување, кои беа предмет на спорови и критики од набљудувачите во последните години.

Зошто руските избори во 2026 година ќе бидат важни и надвор од Русија?

Затоа што тие се индикатор за тоа како режимот управува со општеството во продолжена криза, затоа што влијаат на внатрешната стабилност и континуитетот на политиката кон соседите, затоа што резултатите и процесот често се гледаат како сигнал за „колку е затворен системот“ или подготвен за ограничени промени.

Бугарија: Претседателски избори на есен 2026 година и потрага по нов политички фокус

Бугарија 2026 влегува во изборниот фокус поради претседателските избори планирани за есен (најчесто споменувани ноември 2026 година), при што сегашниот претседател Румен Радев е на крајот од својот втор мандат и нема право за нова кандидатура.

За разлика од чисто протоколарни шефови на држави, бугарскиот претседател има политичка тежина преку својот мандат, јавно влијание и улога во време на криза (особено во ситуации на политичка фрагментација). Затоа, изборите во 2026 година не се само „личен дуел на кандидати“, туку и борба за тоа кој ќе стане симбол на стабилност во земја која со години има чести политички превирања и тешка коалициска математика.

Бугарија истовремено се позиционира во однос на прашањата на ЕУ и економската агенда, вклучително и прашањето за еврото (кое доминираше во јавните дебати во последните години), па претседателската кампања лесно може да стане канал за пошироки проевропски и евроскептични пораки.

Што ќе ги одбележи изборите во Бугарија во 2026 година?

Кој ќе го наследи Радев и каков ќе биде ставот на претседателот кон владата, дали кампањата ќе биде проевропска, суверенистичка или популистичка, до кој степен економските прашања и стандарди ќе влијаат врз изборот на „фигури на доверба“.