Што е ICE во Америка и какви овластувања имаат агентите да користат сила?

Убиството на 37-годишната Рене Никол Гуд, која во средата беше усмртена од агент на американската Службата за имиграција и царина (ICE), предизвика сериозна политичка и уставна криза меѓу федералните власти во Вашингтон и локалните институции во Минесота. Додека администрацијата на Доналд Трамп го квалификува настанот како „чин на домашен тероризам“, гувернерот на Минесота и градоначалникот на Минеаполис тврдат дека станува збор за безобѕирна употреба на смртоносна сила и попречување на истрагата.

Смртоносните истрели со огнено оружје врз 37-годишната жена во Минеаполис предизвикаа бран протести и ја стави американската Служба за имиграција и царина (ICE) во центарот на вниманието на јавноста. Откако Доналд Трамп се врати во Белата куќа, ICE изврши илјадници апсења, често на јавни места, што доведе до сè почести судири со локалните заедници кои се спротивставуваат на нивните операции, пишува Би-Би-Си.

ICE е клучна агенција во спроведувањето на масовни депортации, што беше централно ветување на изборната кампања на Доналд Трамп. Претседателот значително ги прошири овластувањата, буџетот и мисијата на агенцијата што ги спроведува законите за имиграција, истражува нелегална имиграција и игра клучна улога во отстранувањето на недокументираните имигранти од САД. Агенцијата е основана во 2002 година како дел од Законот за внатрешна безбедност, донесен како одговор на терористичките напади од 11 септември 2001 година. Законот го создаде Министерството за внатрешна безбедност (DHS), а ICE стана една од неговите главни гранки.

Мисијата на ICE опфаќа и јавна безбедност и национална безбедност, но нејзините овластувања се разликуваат од оние на просечната локална полициска сила. Агентите имаат овластување да запираат, притвораат и апсат луѓе за кои се сомневаат дека се нелегално во Соединетите Држави. Граѓаните на САД можат да бидат притворени само во ограничени околности, како на пример ако лицето попречува апсење, напаѓа полицаец или ако се сомнева дека е нелегално во земјата. Сепак, според непрофитната новинска организација ProPublica, имало повеќе од 170 инциденти во првите девет месеци од претседателството на Трамп во кои федералните агенти ги држеле американските граѓани против нивна волја под сомнение дека се нелегални имигранти.

Употребата на сила од страна на агентите на ИЦЕ е регулирана со Уставот на САД, законите и внатрешните упатства на Министерството за внатрешна безбедност.

Според Уставот, полицијата „може да користи смртоносна сила само ако лицето претставува сериозна опасност за себе или за другите или ако лицето извршило насилно кривично дело“, објаснува Крис Слобогин, директор на програмата за кривична правда на Правниот факултет на Универзитетот Вандербилт. Сепак, Врховниот суд на САД историски им дал широки овластувања на службениците кои донесуваат одлуки во дел од секундата.

Меморандум за политика на ДХС од 2023 година наведува дека федералните службеници „можат да користат смртоносна сила само кога е потребно“ и кога имаат „разумно верување дека лицето што се користи претставува непосредна закана од смрт или сериозна телесна повреда“ за себе или за друго лице.

ICE првенствено работи во рамките на Соединетите Американски Држави, со мал број персонал стациониран во странство. Иако границата технички ја патролира нејзината сестринска агенција, Царинската и граничната заштита на САД, улогите стануваат сè поиспреплетени под администрацијата на Трамп. Агентите на граничната патрола сè повеќе учествуваат во рации со ИЦЕ низ целата земја. Стотици службеници се распоредени во градови како Лос Анџелес и Чикаго, а сега и во Минеаполис. Дури 2.000 федерални службеници ќе бидат испратени во Минеаполис како дел од најновата операција, објави Асошиејтед Прес.

Степенот на депортации под администрацијата на Трамп е зачудувачки. Владата вели дека депортирала 605.000 луѓе помеѓу 20 јануари и 10 декември 2025 година. Исто така, се вели дека дополнителни 1,9 милиони имигранти „доброволно се самодепортирале“ по агресивна јавна кампања за да ги охрабри сами да ја напуштат земјата. Според Универзитетот Сиракјуз, од 30 ноември 2025 година, имало околу 65.000 луѓе во притвор на ICE. Адвокатите за имиграција изјавија за Би-Би-Си дека понекогаш на семејствата и адвокатите им се потребни денови за да лоцираат лице откако ICE го притворила.

Пукањето во Минеаполис не е прв ваков инцидент. Во октомври минатата година, во Лос Анџелес имаше два инцидента каде што агентите пукаа во возачи, објави „Лос Анџелес Тајмс“. Во двата случаи, Министерството за внатрешна безбедност тврдеше дека возачите им се заканувале на полицајците со своите возила.

Анкетите покажуваат дека Американците се поделени во врска со имиграциските политики на Трамп. Анкета на истражувачкиот центар Пју од октомври 2025 година покажа дека малку повеќе од половина од граѓаните веруваат дека е потребно одредено ниво на депортации, што е сличен процент како и во март истата година.