Речиси половина од карциномите кои можат да се спречат се поврзани само со две животни навики

Лесно е да се чувствувате немоќни пред ракот, но новата анализа на Светската здравствена организација покажува дека значителен дел од случаите на рак можат да се спречат, објавува Science Alert.

Според неодамнешната анализа на СЗО, повеќе од една третина од сите случаи на рак во светот се поврзани со фактори на кои може да се влијае. Тие вклучуваат пушење, консумирање алкохол, дебелина, недоволна физичка активност, загадување на воздухот, изложеност на УВ зрачење, инфекции и одредени ризици на работното место.

Најголемиот дел од случаите што можат да се спречат се однесуваат на рак на белите дробови, желудникот и грлото на матката.

„Оваа голема студија претставува сеопфатна проценка на видовите што можат да се спречат во светот, вклучувајќи за прв пат инфективни причини за рак, заедно со ризици поврзани со однесувањето, животната средина и работното место“, рече Изабел Соерјоматарам, медицински епидемиолог на СЗО и еден од авторите на анализата.

Според студијата, во 2022 година, во светот се регистрирани речиси 19 милиони нови случаи на рак. Околу 38 проценти од овие дијагнози биле поврзани со 30 фактори на ризик што можат да се модифицираат или намалат.

Најважниот фактор што може да се спречи e пушењето. Тоа e поврзано со околу 15 проценти од сите случаи на рак регистрирани таа година. Кај мажите, процентот беше уште поголем: пушењето придонесе за речиси еден од четири нови случаи на рак во светот.

Вториот најважен фактор на животниот стил e консумирањето алкохол, кое e поврзано со околу 3,2 проценти од сите нови случаи, или околу 700.000 дијагнози на рак.

Истражувачите проценуваат дека само пушењето и алкохолот се поврзани со речиси половина од сите случаи на рак што може да се спречат.

Сепак, студијата покажува дека проблемот не се само индивидуалните навики. Загадувањето на воздухот, исто така, има значително влијание, особено во некои делови од светот. На пример, во Источна Азија, околу 15 проценти од случаите на рак на белите дробови кај жените се поврзани со загадувањето на воздухот, додека во Северна Африка и Западна Азија, околу 20 проценти од случаите на рак на белите дробови кај мажите се поврзани со истиот фактор.

Инфекциите се поврзани со околу 10 проценти од новите случаи на рак. Кај жените, голем дел од случаите што може да се спречат се должат на инфекција со високоризични типови на хуман папилома вирус, ХПВ, што може да доведе до рак на грлото на матката. Иако сега е достапна вакцина што може да спречи многу болести поврзани со ХПВ, покриеноста со вакцинација останува ниска во многу делови од светот.

Ракот на желудникот е почест кај мажите и е поврзан со пушење, инфекции, лоша санитација, пренатрупаност и ограничен пристап до чиста вода.

„Ова е првата глобална анализа што покажува колку од ризикот од рак доаѓа од причини што може да се спречат“, рече Андре Илбави, раководител на тимот за контрола на ракот на СЗО и еден од авторите на студијата.

Авторите заклучуваат дека речиси четири од десет случаи на рак во светот во 2022 година можеле да се спречат со елиминирање или намалување на изложеноста на анализираните фактори на ризик.

Ова, нагласуваат тие, не значи дека целиот товар на одговорност може да се префрли на поединецот. Ефикасната превенција на ракот, исто така, бара сериозни јавни политики: контрола на тутунот и алкохолот, вакцинација против ХПВ, подобра заштита на работниците, намалување на загадувањето на воздухот и подостапна здравствена заштита.

Студијата е објавена во списанието Nature Medicine.