„Фајненшл тајмс“ објави дека Андриј Јермак, началникот на кабинетот на украинскиот претседател Володимир Зеленски, ја потврдил информацијата. Соединетите Американски Држави се подготвени да ѝ обезбедат на Украина разузнавачки средства и надзор на фронтот за кој било западен безбедносен план за повоена Украина, вклучително и учество во европскиот штит за воздушна одбрана, изјавија европски и украински претставници.
Понудата доаѓа откако американскиот претседател Доналд Трамп им рече на европските лидери на состанокот во Белата куќа минатата недела дека САД ќе бидат дел од „координацијата“ на безбедносните гаранции за повоена Украина – барање што Киев долго време го поставуваше за да одврати можен иден руски напад.
Што подразбира поддршката од САД?
Високи американски претставници им потврдија на своите европски колеги во неколку разговори дека Вашингтон ќе биде подготвен да придонесе со „стратешка поддршка“, што вклучува:
разузнавање, надзор и извидување (ISR)
командни и контролни системи
воздушна одбрана
Сето ова треба да овозможи распоредување на европски сили на терен под западна координација. Според претставниците, таканаречената коалиција на добронамерните, предводена од Обединетото Кралство и Франција, ветила дека ќе ја заштити повоена Украина од каква било идна руска агресија, но дека тоа може да се направи само со поддршка од САД.
САД веќе ја снабдуваат Украина со ракети „Патриот“, но повоената поддршка би вклучувала и американски авиони, логистика и копнени радари за спроведување на зона на забрането летање и воздушен штит, со операции надгледувани од Европа. Супериорните американски разузнавачки и надзорни капацитети би овозможиле сателитско следење на прекинот на огнот и координација на западните сили.
Услови и претпазливост од САД
Понудата на САД, која беше развиена на состаноци меѓу американските претставници за национална безбедност и европските воени лидери, е условена од тоа европските престолнини да се обврзат да распоредат десетици илјади војници во Украина.
Службениците забележуваат дека понудата сè уште може да се повлече, но претставува значителна промена во ставот на администрацијата на Трамп, која претходно оваа година ја исклучи вмешаноста на САД во заштитата на повоена Украина.
Од друга страна, Пентагон молчеше, велејќи дека е прерано да се зборува за конкретни мерки додека не се донесе формална одлука. Некои високи функционери, вклучувајќи го и министерот за одбрана Пит Хегсет, се скептични во врска со какво било вклучување на САД во повоените гаранции поради ризикот од иден конфликт.
Три линии на одбрана: европска рамка
Западните сојузници скицираа рамка за одбраната на Украина што вклучува три линии:
Демилитизирана зона патролирана од неутрални мировници од трети земји, договорена меѓу Киев и Москва.
Украински сили вооружени и обучени од НАТО, кои би ја бранеле внатрешната граница.
Европска „сила за одвраќање“ стационирана подлабоко во Украина, со поддршка од САД одзади.
Иако планот предвидува поддршка од САД, јавноста и политичарите во многу европски земји остануваат претпазливи и скептични во врска со можното распоредување на силите.
Потврда од Андриј Јермак
Андриј Јермак, шефот на кабинетот на претседателот Зеленски, го потврди извештајот на Фајненшл тајмс и нагласи дека секоја земја во коалицијата ќе придонесе на свој начин. „На крајот на краиштата, целокупната слика ќе биде комбинација од воена, политичка и економска поддршка“, рече Јермак. Дискусиите се фокусираа на четири до пет европски бригади „на терен, обезбедени од коалиција на оние што се подготвени, плус стратешка поддршка од САД“.
Јермак оцени дека ситуацијата е „голема промена во споредба со пролетта“ и дека последната средба во Белата куќа донесе јасност во врска со формирањето рамка за безбедносни гаранции и американски договор за оружје за одбраната на Украина преку европски финансиски инструменти. „САД можат да обезбедат ‘рбет што би овозможил функционирање на целата безбедносна и одвраќачка архитектура“, додаде тој.
Актуелни предизвици во преговорите
Притисокот на Трамп за мировен договор досега даде ограничени резултати. Кремљ го отфрли предлогот Владимир Путин да се сретне со Зеленски, додека Русија продолжува да инсистира на максималистички барања, вклучително и територијални прашања што ги преминуваат црвените линии на Украина.
Портпаролката на Европската комисија, Паула Пињо, изјави дека во моментов истражуваат како би можела да изгледа конкретна безбедносна гаранција на САД и дека предлозите наскоро ќе бидат објавени.
Според извештаите на Блумберг, околу десет европски земји во моментов се подготвени да ги испратат своите воени сили во Украина, што е клучен елемент од западниот план за поддршка на повоена Украина.