Поместувањето на часовниците може да влијае повеќе врз жените отколку врз мажите! Науката објаснува зошто

Дури 72 отсто од жените ги менуваат своите навики за активности на отворено во текот на зимата, од безбедносни причини. Ова е загрижувачки податок, особено сега кога се приближуваме кон преминот кон зимско сметање на времето – што ќе се случи во недела, на 25 октомври – кога стрелките на часовникот се поместуваат наназад, а ноќта настапува порано, пренесува Marieclare.co.uk.

Научните истражувања сугерираат дека внатрешните биолошки часовници кај жените природно функционираат малку порано отколку кај мажите, што би можело да значи дека промените во циклусите на спиење и будење имаат позначајно влијание врз нив. Една друга студија покажа дека, во текот на работната недела по промената на времето, жените генерално спиеле пократко, додека мажите, всушност, спиеле подолго. Овој ефект бил најизразен во пролетта, но сличен образец е забележан и во есента.

Со оглед на тоа што нашите циркадијални ритами влијаат на сè – од сонот и расположението, па сè до регулирањето на репродуктивните хормони – дали оваа навидум безопасна промена од еден час би можела да има поголемо влијание врз здравјето на жените отколку што претпоставуваме?

Дали поместувањето на часовникот наназад навистина влијае повеќе врз жените отколку врз мажите?

Нашите тела функционираат според внатрешен 24-часовен часовник, познат како циркадијален ритам, кој помага во регулирањето на сè – од спиењето и будноста до телесната температура и лачењето на хормони. Овој процес првенствено е управуван од природната светлина; следствено на тоа, преминот кон потемниот дел од годината може да предизвика чувство како да сме го изгубиле нашиот вообичаен ритам.

„Кога часовниците се поместуваат наназад, нашиот биолошки часовник не се прилагодува истовремено, што доведува до привремено нарушување на усогласеноста“, објаснува д-р Хелен О’Нил, коосновач и извршен директор на компанијата „Hertility“.

„Повеќето луѓе успеваат повторно да го усогласат својот ритам во рок од една недела, но губењето на дневната светлина во вечерните часови, како што се приближува зимата, има потрајно влијание.“

Како зимскиот мрак влијае на женските хормони?

За оние кои имаат менструација, биолошкиот часовник е тесно поврзан со хормоните кои го регулираат менструалниот циклус, што значи дека промените во моделите на спиење можат да влијаат на тоа како се чувствуваме.

Нашите циркадијални ритми функционираат заедно со репродуктивните хормони – како што се естрогенот, лутеинизирачкиот хормон (LH) и фоликуло-стимулирачкиот хормон (FSH) – кои играат клучна улога во сè, од развојот на јајце клетката до овулацијата. Истражувањата сугерираат дека количината на сон што ја добиваме, како и времето кога природно претпочитаме да спиеме, можат да влијаат на овие хормонални модели.

„Светлината е еден од најважните сигнали што го одржува нашиот биолошки часовник синхронизиран со нашата околина“, објаснува д-р Ширин Лакани, експерт за женско здравје и менопауза. Како што деновите стануваат пократки, намалената изложеност на природна светлина може да влијае на времето на ослободување на мелатонин – хормон кој помага во регулирањето на спиењето – потенцијално влијаејќи на сè, од нивото на енергија до расположението.

Сепак, постои разлика помеѓу последиците од долготрајното нарушување на сонот и поместувањето на часовникот за еден час. Иако истражувањата ги поврзуваат хроничните нарушувања на сонот со промени во обрасците на репродуктивните хормони, сè уште нема доволно докази кои би сугерирале дека самото поместување на часовникот значително ги менува нивоата на хормоните.

Дали поместувањето на часовникот може да влијае врз менструацијата, расположението и нивото на енергија?

„Лошиот квалитет на сонот или недоволниот сон можат да влијаат врз расположението, концентрацијата, нивото на енергија и нашата способност за справување со стресот – а сето тоа може да го отежне справувањето со предменструалните симптоми“, објаснува Лакани.

Кај жените кои имаат предменструален синдром (ПМС) или предменструално дисфорично нарушување (ПМДН), нарушувањето на сонот може да доведе до поизразена „магла во мозокот“ (отежнато размислување), раздразливост или замор.

Сепак, не се важни само обрасците на спиење. Пократките денови значат и помалку природна светлина, што дополнително може да влијае врз расположението и нивото на енергија. Затоа, ако вашата мотивација за вежбање опаѓа заедно со летните сончеви зраци, причината можеби е нешто повеќе од самото отсуство на потопло време.

Зошто жените кои минуваат низ менопауза може поинтензивно да ја почувствуваат промената на часовникот?

Наглите бранови на топлина (т.н. „жешки бранови“), ноќното потење и прекинатиот сон се веќе познати симптоми за многу жени, а сезонската промена кон пократки денови може дополнително да ја отежне ситуацијата.

„За време на перименопаузата, падот на нивото на прогестерон може да го наруши сонот, додека флуктуациите во нивото на естроген предизвикуваат ноќно потење, а  сезонските промени потоа создаваат дополнителен товар за телото кое веќе е под стрес“, објаснува О’Нил.

„Во оваа фаза, постои и зголемен ризик од потиштеност или лошо расположение, што може дополнително да се влоши поради пократките денови.“

Проблемот не е само во тоа што на жените може да им биде потешко да заспијат. Како што објаснува Лакани, хормоналните промени можат да доведат до често будење во текот на ноќта, што го прави квалитетниот ноќен одмор сè потешко остварлив.

„Кога ќе се земат предвид потемните утра, намалената изложеност на дневна светлина и промените во секојдневните рутини, за некои жени може да биде поголем предизвик да одржат постојан циклус на спиење и будење“, додава таа. Накратко, лошиот сон може да направи да се чувствувате поуморни и емоционално исцрпени во текот на денот, додека симптомите на менопауза дополнително ја попречуваат можноста за квалитетен ноќен одмор. Поместувањето на часовникот не мора да биде причината за овие симптоми, но може да донесе уште едно непожелно нарушување во и онака веќе нарушениот режим на спиење.