Орбан пред најголемиот предизвик: Може ли Маѓар да ја урне „нелибералната демократија“?

Со убедливо водство на анкетите, опозицискиот лидер Петер Маѓар се обидува да стави крај на 15-годишното владеење на Виктор Орбан, додека изборниот систем, медиумската контрола и институционалното наследство на Фидес ја прават битката неизвесна и судбоносна за односите меѓу Унгарија и ЕУ.

Изборната кампања во Унгарија се загрева, а националистичкиот премиер Виктор Орбан се соочува со најтешкиот предизвик во неговото 15-годишно владеење.

Опозицијата се надева дека Петер Маѓар, конзервативниот лидер на опозициската партија Тиса, која води со 12 поени на анкетите, може да го собори она што Орбан го нарекува унгарска „нелиберална демократија“.

За многу Унгарци, изборите се референдум за моделот на владеење на Орбан. Под негово водство, владата предводена од Фидес ја зајакна контролата врз медиумите и државните компании, привлекувајќи обвинувања за кронизам, а истовремено ја ослабна и независноста на судството и донесувајќи закони што ја турнаа Унгарија на дното на ранг-листата на ЕУ за транспарентност и владеење на правото.

Шеесет и двегодишниот Виктор Орбан е лидерот на ЕУ најблизок до рускиот претседател Владимир Путин и постојана пречка во напорите на Брисел да изгради обединет фронт против Кремљ.

Тој се судри со ЕУ во повеќе наврати за прашања што се движат од ЛГБТ+ правата до миграцијата. Предвидувајќи го крајот на либералниот мултилатерален поредок, Орбан претходно оваа година изјави дека ЕУ „ќе се распадне сама од себе“.

Но, дали Маѓар – човек со впечатливо презиме – навистина може да го собори својот поранешен сојузник? Дури и ако успее, колку е реално за него да ја врати Унгарија во либерална демократија додека државната архитектура на Орбан опстојува и понатаму?

Унгарија можеби има население од само 9,6 милиони, но под водство на Орбан стана една од најголемите главоболки на ЕУ. Тој го искористи своето вето во Брисел за да ги блокира санкциите против Русија, да ја забави финансиската помош за Украина и да ги одложи итните одлуки на ЕУ.

Орбан е исто така клучен член на група десничарски популисти во Европа, кои се обединуваат околу прашања како што се миграцијата и скептицизмот во врска со вооружувањето на Украина. Без него, Андреј Бабиш од Чешка и Роберт Фицо од Словачка би биле многу поизолирани на самитите на Европскиот совет.

Унгарците ги обвинуваат Орбан и Фидес за непотизам, корупција и фаворизирање на олигарсите, додека Орбан сака да го прикаже Маѓар како проевропска марионета на Брисел.

Фидес се обидува да ја подели базата на Маѓар преку јавни дебати и контроверзни прашања, додека Тиса избегнува контроверзии и сака апсолутно мнозинство што би овозможило реформа на изборниот закон и уставни измени.

Золтан Тар, заменикот на Тиса, предупредува дека владата на Орбан може да ги употреби „сите можни валкани трикови“, вклучувајќи пропаганда, лажни вести, монтажи, инсценирани инциденти и манипулација со изборниот систем.

На конгресот на Фидес, Орбан ја критикуваше Тиса како проевропска марионетска партија и ги предупреди гласачите дека гласањето за неа значи гласање против сопствената иднина.

Националните избори ќе се одржат во недела, на 12 април. Гласачите ќе изберат ново Национално собрание со 199 места – 106 во едночлени изборни единици и 93 од национални листи. Анкетата на бриселскиот портал Политико покажува дека Тиса води со 49% поддршка, додека Фидес има 37%. Други значајни партии се Демократската коалиција (ДК), крајно десничарското движење Ми Хазанк и сатиричната Унгарска партија „Двоопашести кучиња“ (МККП).

Предизвикувачите се соочуваат со систем кој е во корист на Фидес. Орбан ги промени изборните единици и системот на гласање во 2011 година. Владата контролира околу 80% од медиумите, а етничките Унгарци во соседните земји можат да гласаат по пошта. Иако постои нерамнотежа, победата на Маѓар е можна ако се зачува интегритетот на гласањето.

Победата на Маѓар би можела да ги продлабочи врските на Унгарија со ЕУ и да го отвори патот за уставни промени. Двотретинско мнозинство би овозможило враќање на владеењето на правото, контролата и рамнотежата и воведување ограничувања на мандатот за клучни позиции, пренесува Политико.