Ништо не е исклучено, Европа има план да го одбрани Гренланд: Четири опции се на маса!

Заканите на Доналд Трамп за преземање на Гренланд повеќе не се сметаат за обична реторика од страна на европските влади, туку за сериозна можност. Политичката елита, која до неодамна ги игнорираше зачестените изјави на американскиот претседател, сега очајно бара начин да го запре, пишува бриселскиот портал Политико.

Дека ситуацијата е алармантна, потврдуваат дипломатски извори од ЕУ. „Мора да бидеме подготвени за директна конфронтација со Трамп“, рече дипломат запознаен со дискусиите. „Тој е во агресивен режим и ние мора да бидеме подготвени“.

Тензиите дополнително се зголемија откако американскиот државен секретар Марко Рубио објави дека следната недела ќе разговара за американска аквизиција на Гренланд од страна на САД со данските претставници, а Белата куќа изјави дека би претпочитала преговори, но не ја исклучи воената опција. Како одговор, се интензивираа европските дипломатски напори. Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро потврди дека разговарал за заеднички европски одговор со своите германски и полски колеги.

„Прашањето е како Европа, ЕУ, може да се зајакне за да се одвратат заканите и обидите за поткопување на нејзината безбедност и интереси“, изјави Баро за новинарите. „Гренланд не е на продажба или за преземање… па затоа заканите мора да престанат“, рече тој.

Политико разговараше со голем број претставници, дипломати и експерти за да истражи какви опции има на располагање Европа. Чувството на беспомошност, објавува бриселскиот портал, е сеприсутно. „Сите се целосно изненадени и не се свесни што всушност имаме“, рече поранешниот дански пратеник. „Никој навистина не знае што да прави затоа што Американците можат да прават што сакаат. Но, сега ни требаат одговори на овие прашања. Не можеме да чекаме три, пет или седум години“.

Опција 1: Барање компромис – Трамп ја оправдува својата желба за Гренланд со витални безбедносни интереси на САД и ја обвинува Данска дека не прави доволно за да го заштити островот од растечката кинеска и руска воена активност на Арктикот. Затоа, договорено решение, кое би му овозможило на Трамп да се претстави себеси како победник, а на Данска и Гренланд да го спасат образот, би можело да биде најбрзиот излез од кризата. Поранешен висок функционер на НАТО посочи дека алијансата би можела да посредува меѓу страните, како што правеше во споровите меѓу Турција и Грција.

Американскиот амбасадор во НАТО, Метју Витакер, вели дека Трамп и неговите советници не веруваат дека Гренланд е соодветно обезбеден.

„Како што се топи мразот и се отвораат патишта во Арктикот и Високиот север, Гренланд станува многу сериозен безбедносен ризик за копното на Соединетите Американски Држави“, вели тој.

Затоа, сојузниците разгледуваат нови понуди до Трамп, како што се забрзување на трошоците за одбрана на Арктикот, одржување повеќе воени вежби и распоредување трупи за да се уверат САД.

Двајцата дипломати ја споменаа и можноста за воспоставување шема „Арктичка гарда“, моделирана според постојните иницијативи во источна Европа.

Трамп е привлечен и од огромните минерални наоѓалишта и потенцијалните резерви на нафта и на гас. Сепак, извлекувањето ресурси од негостољубивиот терен е исклучително тешко и скапо. Данските претставници со години безуспешно се залагаат за европски инвестиции во Гренланд, но сега, според еден дипломат од ЕУ, тој став почнува да се менува.

Опција 2: Финансиска инјекција за Гренланд – Администрацијата на Трамп отворено го поддржа движењето за независност на Гренланд, со идеја дека, по отцепувањето од Данска, островот ќе потпише договор со САД и ќе биде преплавен со американски пари. Иако не ја исклучува воената сила, Трамп инсистира дека би претпочитал доброволно да го преземе Гренланд. Затоа, ЕУ и Данска се обидуваат да ги убедат жителите на Гренланд дека можат да им понудат подобар договор.

Според нацрт-предлогот на Европската комисија, Брисел планира да ги зголеми трошоците за Гренланд од 2028 година. Во период од 7 години, трошоците би се зголемиле на 530 милиони евра, а островот би можел да аплицира за дополнителни 44 милиони евра од фондовите на ЕУ. Поддршката, која досега се фокусираше на социјална помош и образование, би се проширила за да го вклучи развојот на капацитетите за екстракција на минерали.

„Имаме многу, многу луѓе под линијата на сиромаштија, инфраструктурата на Гренланд заостанува, а нашите ресурси првенствено се вадат без никаква добра добивка за Гренланд, а главно за данските компании“, рече Куно Фенкер, пратеник од опозицијата од Гренланд кој ја поддржува независноста.

Атрактивна понуда од Данска и ЕУ би можела да биде клучна за држење на населението на Гренланд подалеку од дофатот на САД.

Опција 3: Економски контранапад – Од првиот мандат на Трамп Европа интензивно размислува за безбедноста без активно учество на САД.

„Тешко е, но е можно. Но, не знам дали некој сериозно размислувал за обезбедување на европската безбедност од Америка. Тоа е едноставно лудо“, рече Томас Крозби, американски воен експерт на Кралскиот дански колеџ за одбрана.

ЕУ има на располагање моќна алатка – инструментот против принуда, еден вид „трговска базука“ создаден веднаш по првата администрација на Трамп. Тој ѝ овозможува на Унијата да возврати на трговската дискриминација. Брисел веќе се закани дека ќе го примени, но се повлече откако постигна договор. Бидејќи САД продолжуваат да воведуваат царини, ЕУ би можела повторно да го активира механизмот.

„Имаме извоз во Соединетите Американски Држави малку над 600 милијарди евра, а за приближно една третина од овие стоки имаме пазарен удел од повеќе од 50 проценти и сосема е јасно дека ова е моќ во наши раце“, рече Бернд Ланге, претседател на Трговскиот комитет на Европскиот парламент.

Сепак, клучното прашање е дали Трамп би верувал дека ЕУ е сериозна овој пат.

Опција 4: Испраќање војска – Доколку САД се одлучат за воената опција, Европа малку може да направи.

„Тие нема превентивно да ги нападнат Американците, бидејќи тоа би бил чин на војна“, вели Крозби.

Но, според данската трајна наредба од 1952 година, во случај на напад врз данска територија, војската треба „веднаш да влезе во борба, без да чека или да бара наредби“.

Еден дипломат од ЕУ предложи европските земји, на барање на Данска, да размислат за распоредување сили во Гренланд, за да ги зголемат потенцијалните трошоци за воена акција на САД. Иако таквите сили нема да можат да ја спречат инвазијата, тие би дејствувале како средство за одвраќање.

„Може да имате ефект кога имате групи луѓе физички на патот, како ситуацијата на плоштадот Тјенанмен, што потенцијално би ја принудило американската војска да употреби сила или да се повлече“, рече Крозби.

Но, тој предупреди дека таквата стратегија доаѓа со висока цена и посочи дека тоа е „целосно неистражена територија, но сосема е можно да бидат изгубени животи во обидот да се одбие американското барање за контрола на Гренланд“.