| ОБЈАВЕН ИНДЕКСОТ НА ПАТНИТЕ ИСПРАВИ, АЗИСКИТЕ ЗЕМЈИ ДОМИНИРААТ ВО ПАТУВАЊЕТО БЕЗ ВИЗИ |
Во глобализираниот свет, пасошот не е само идентификациска карта, туку и индикатор за мобилност и слобода на патување. Според најновиот извештај на Henley Passport Index, азиските земји продолжуваат да доминираат на рангирањето на најмоќните пасоши во светот. Сингапур е на првото место, додека Јапонија и Јужна Кореја се изедначени на второто место. Индексот ги рангира пасошите според бројот на дестинации до кои нивните носители можат да пристапат без претходно добивање виза, пишува CNN. Во најновото издание за 2026 година, можеме да видиме кои земји нудат најголема меѓународна мобилност, како и каде се наоѓаат помалку моќните пасоши, вклучувајќи ја и позицијата на Македонија на оваа глобална листа.
Носителите на пасоши во Сингапур имаат пристап без виза до 192 од 227 дестинации следени од индексот, додека јапонските и јужнокорејските пасоши дозволуваат влез до 188 дестинации. Следат низа европски земји: Данска, Луксембург, Шпанија, Шведска и Швајцарија го делат третото место со пристап до 186 дестинации.
Четвртото место, со резултат од 185 дестинации, го заземаат десет земји, вклучувајќи ги Австрија, Белгија, Финска, Франција, Германија и Италија. Хрватска е на шестото место, а нејзините граѓани можат да патуваат во 183 земји без виза. Таа ја дели позицијата со Чешка, Естонија, Малта, Нов Зеланд и Полска.
Македонија е рангирана на 38-мо место со можност за влез без виза во 128 држави, што е напредок во однос на лани, кога земјава беше на 42-ро место.
Минатата година пак најдобро рангирана земја од регионот била Грција, чиј пасош се најде на 6. место со можност за посета на 186 држави без виза.
Од друга страна, Обединетите Арапски Емирати го постигнаа најзначајниот напредок во 20-годишната историја на индексот, додавајќи 149 дестинации без виза од 2006 година и искачувајќи се за 57 места на ранг-листата. Спротивно на тоа, Велика Британија го забележа најголемиот пад од година во година, со пристап без виза до 182 дестинации, осум помалку отколку пред 12 месеци.
Соединетите Американски Држави се вратија на десеттото место со пристап до 179 земји, но тоа не одразува целосно закрепнување, бидејќи 37 земји се пред САД на ранг-листата. САД го изгубија пристапот без виза до седум дестинации во изминатата година, а паднаа за шест места во последните две децении, од четврто на десетто место, според индексот.
Експертите истакнуваат дека моќта на пасошот ги одразува пошироките геополитички трендови.
-На крајот на краиштата, моќта на пасошот ја одразува политичката стабилност, дипломатскиот кредибилитет и способноста за обликување на меѓународните правила. Како што трансатлантските односи стануваат затегнати, а домашната политика станува сè понестабилна, ерозијата на правата за мобилност за земји како САД и Велика Британија е помалку техничка аномалија, а повеќе сигнал за подлабока геополитичка рекалибрација, вели Миша Глени, новинарка и ректорка на Институтот за хуманистички науки во Виена, во извештајот.
На дното на листата е Авганистан, чиј пасош дозволува влез во само 24 дестинации без виза. Сирија (26) и Ирак (29) се исто така близу до дното, покажувајќи јаз од дури 168 дестинации помеѓу највисоко и најниско рангираните пасоши.
-Во текот на изминатите 20 години, глобалната мобилност значително се прошири, но придобивките беа нерамномерно распределени. Денес, привилегијата за пасош игра одлучувачка улога во обликувањето на можностите, безбедноста и економското учество, при што зголемениот просечен пристап ја маскира реалноста дека придобивките од мобилноста се сè повеќе концентрирани меѓу економски најмоќните и политички најстабилните нации во светот, вели Кристијан Х. Каелин, претседател на Henley & Partners.
Henley & Partners, фирмата зад индексот, им помага на поединците да стекнат двојно државјанство, а Американците сочинуваа 30% од нејзините клиенти во 2025 година. Сепак, неколку европски земји ги заострија барањата за државјанство.
Постојат и други индекси, како што е оној на Arton Capital, кои користат различна методологија. Според нивното рангирање за 2026 година, Обединетите Арапски Емирати се на прво место со пристап до 179 дестинации, додека Сингапур и Шпанија се израмнети на второто место со 175 дестинации.
Најмоќните пасоши за 2026 година според индексот Henley се: Сингапур (192 дестинации), Јапонија, Јужна Кореја (188), Данска, Луксембург, Шпанија, Шведска, Швајцарија (186), Австрија, Белгија, Финска, Франција, Германија, Грција, Ирска, Италија, Холандија, Норвешка (185), Унгарија, Португалија, Словачка, Словенија, Обединети Арапски Емирати (184), Хрватска, Чешка, Естонија, Малта, Нов Зеланд, Полска (183), Австралија, Латвија, Лихтенштајн, Обединето Кралство (182), Канада, Исланд, Литванија (181), Малезија (180) и Соединети Американски Држави со влез во 179 земји.
Henley Passport Index, изработен од Henley & Partners, нуди редовно ажурирано рангирање на пасошите според бројот на земји што нивните носители можат да ги посетат без виза. Овој индекс ја покажува моќта на различните национални пасоши и ја илустрира способноста на граѓаните да патуваат слободно низ светот.
