Колапс на поларниот вртлог во февруари: Арктички воздух ќе „ја замрзне“ Европа

Во последниве години, поларниот вртлог се повеќе и почесто слабее и се растега, дозволувајќи му на студениот арктички воздух да продира надвор од поларните региони и носејќи исклучително студени и снежни зими. Метеоролозите и климатолозите сè уште не се едногласни за причините за овој феномен, но се согласуваат за едно: во наредните години, екстремните временски настани ќе се појавуваат сè почесто, можеби дури и такви што сè уште не сме ги доживеале во 21 век. Уште во февруари, поларниот вртлог би можел да се подели на два дела, што би значело враќање на силни мразови во Европа, пишува Polskieradio24.

Што значи слабеењето на поларниот вртлог? Слабеењето на поларниот вртлог води до негова деформација и издолжување, што предизвикува ладни, арктички воздушни маси да се спуштат во долните слоеви на атмосферата. Последиците од овој процес во моментов ги чувствуваат жителите на Соединетите Американски Држави, каде што арктичкиот воздух се судира со топол и влажен систем со висок притисок што се движи од западниот брег, во областа на Калифорнија.

Резултатот од судирот е широка област со замрзнат дожд, лапавица и обилни снежни врнежи што го зафатија поголемиот дел од Средниот Запад, Југот и Истокот на Соединетите Американски Држави. Временските услови во многу региони се исклучително опасни и предизвикуваат сериозни проблеми со сообраќајот.

Научниците се поделени

Со години, метеоролозите и климатолозите се обидуваат да утврдат што стои зад слабеењето на поларниот вртлог што е забележан во текот на оваа деценија. Џуда Коен, научник од Технолошкиот институт во Масачусетс, ги наведува зголемените температури на Арктикот како една од клучните причини.

Како што објаснува, топењето на арктичкиот морски мраз во Баренцовото и Карското Море – северно од Норвешка и Русија – ја зголемува површината на отворениот океан. Поголемата површина на водата поттикнува поинтензивно испарување, што носи повеќе топлина и влага во атмосферата, дополнително забрзувајќи ги климатските промени. Една од последиците, тврди Коен, е сè почестата појава на ослабени поларни вртлози и екстремно зимско време.

„Во многу публикации покажавме дека слабиот поларен вртлог се јавува почесто, додека периодите кога вртлогот е силен и стабилен стануваат поретки“, рече д-р Коен во интервју за „Њујорк тајмс“. Тој додаде дека ова е клучно бидејќи силниот вртлог ефикасно го заробува студениот воздух над Арктикот, додека ослабениот му овозможува да навлезе во Северна Америка или Европа.

Загревање на Арктикот

Сепак, не сите научници се согласуваат со оваа теза. Џејсон Фуртадо, доцент по метеорологија на Универзитетот во Оклахома, верува дека сè уште е прерано директно да се поврзе слабеењето на поларниот вртлог со затоплувањето на Арктикот.

„Арктикот несомнено ќе продолжи да се затоплува“, признава д-р Фуртадо. „Но, податоците сè уште не се јасни дали истегнувањето на поларниот вртлог ќе се зголеми дополнително во иднина“, додава тој.

Соединетите Американски Држави моментално доживуваат една од најсуровите зими во последните години. Силна снежна бура започна во петокот вечерта во Тексас и Оклахома, носејќи обилни снежни врнежи и замрзнат дожд. Метеоролозите предупредуваат на „катастрофална“ акумулација на мраз.

Системите со висок притисок над Арктикот го фаворизираат задржувањето на студениот воздух над источниот дел на Соединетите Американски Држави барем до почетокот на февруари, што значи дека силни мразови, ненадејни падови на температурата и повремен снег би можеле да траат со денови. Синоптичките модели покажаа во текот на саботата дека е можно ненадејно затоплување во Соединетите Американски Држави во февруари. Не е исклучено дека поларниот вртлог потоа би можел да се подели на два дела, што пак би го отворило патот за нов продор на студ кон Европа.

Зимска атмосферска циркулација

Поларниот вртлог е името за зимската атмосферска циркулација што се јавува над поларните региони. Тоа е еден вид „вртложна бариера“ што се протега од површината на Земјата па сè до стратосферата, на надморска височина од повеќе од 50 километри, и го задржува студениот поларен воздух над Арктикот.

Метеоролозите разликуваат два дела од поларниот вртлог: горниот, стратосферски и долниот, тропосферски. Иако ги опфаќа двата слоја на атмосферата, неговата форма и јачина се разликуваат во секој од нив. Силниот и стабилен поларен вртлог обично носи поблаги зими во Европа и Северна Америка, додека неговото слабеење го зголемува ризикот од пенетрација на арктичкиот воздух и појава на екстремни зимски услови.