Касим-Жомарт Токаев: Казахстан влезе во нова фаза на модернизација

Еден од главните резултати во 2025 година беше тоа што Казахстан направи голем чекор напред на патот на модернизацијата за благосостојбата на идните генерации. Економијата порасна за повеќе од 6 проценти, БДП ја надмина границата од 300 милијарди американски долари, а по глава на жител надмина 15.000 долари, истакна претседателот на Казахстан, Касим-Жомарт Токаев, во новогодишното интервју. Токаев додава дека во ноември минатата година, Владата, Народната банка и Агенцијата за регулирање и развој на финансискиот пазар усвоија тригодишна програма, која е насочена кон намалување на инфлацијата, што ќе ја подобри благосостојбата на граѓаните. Казахстан има и акциски план за избегнување на таканаречената „стапица на среден приход“.

-Владата започна голема модернизација на енергетските и комуналните објекти. Потребно е да се изградат стотици километри инженерски мрежи, да се обноват далекуводите, да се подобри инвестициската атрактивност на секторот, да се создадат вистински пазарни механизми и да се насочи системот кон правична распределба на јавните добра. Зајакнувањето на транзитниот и логистичкиот потенцијал на Казахстан е задача од стратешко значење. Земјата се наоѓа во центарот на евроазискиот континент, на пресекот на најважните транзитни правци. Постојат 12 меѓународни транспортни коридори: 5 железнички и 7 патни, преку кои се одвива до 85 проценти од копнениот товарен транспорт меѓу Кина и Европа. Само пуштањето во употреба на новата железничка линија Достик–Моинти ќе го зголеми обемот на товарниот сообраќај меѓу Кина и Европа за пет пати. Вкупно, до 2030 година е планирано да се изградат и модернизираат 5.000 километри и да се обноват 11.000 километри постојни железници, изјави казахстанскиот претседател.

Токаев додава и дека Владата се фокусира на развојот на земјоделството, а во 2025 година, низа светски медиуми го нарекоа Казахстан една од најдобрите земји за патување. 2026 година, пак, е прогласена за Година на дигитализацијата и развојот на вештачката интелигенција во Казахстан.

-Имаме добри почетни можности и постигнавме напредок во дигитализацијата на јавните услуги, финтек-секторот и низа економски гранки. Функционира целосен екосистем за поддршка на ИТ-стартапи, а иновацискиот кластер Astana Hub, кој обединува две илјади компании, работи ефикасно. Вкупниот извоз на ИТ-услуги во 2025 година изнесуваше околу една милијарда долари. Се создава пилот-зона CryptoCity за дигитални средства. Започнува изградбата на градот за забрзан развој – Алатау. Интензивно се работи на собирање и анализа на државните податоци. Во ноември беше потпишан Законот „За вештачка интелигенција“. Основано е Министерството за вештачка интелигенција и дигитален развој. Пуштени се во работа два суперкомпјутери – Alem.Cloud и Al-Farabium. Над 650.000 студенти беа обучени во рамките на програмата AI-Sana. Кога станува збор за нуклеарната енергија, треба да се разбере дека без сигурно производство на енергија Казахстан нема да може да премине кон нов технолошки модел на економијата. Суперкомпјутерите, дата-центрите и автоматизираните индустриски комплекси бараат огромни количини енергија. Изградбата на неколку нуклеарни централи е логичен чекор за Казахстан, кој е светски лидер во производството на ураниум. Ретките земни метали претставуваат нов прозорец на можности за Казахстан. Земјата ќе стане еден од светските лидери по резерви на ретки земни минерали, истакна претседателот на Казахстан.

Токаев нагласи дека географската положба на Казахстан ја обврзува земјата да води урамнотежена, независна и принципиелна надворешна политика, вклучително и активно учество во обликувањето на глобалните дебати. Тој потсети дека позицијата на Казахстан за реформата на ОН ја изложил уште на седницата по повод 70-годишнината од Генералното собрание на ОН.

Тој ги опиша транзитот и логистиката како темел на долгорочната стратегија на Казахстан, истакнувајќи ја уникатната положба на земјата на крстосницата на главните континентални правци.

-За нашата земја, зајакнувањето на транзитниот и логистичкиот потенцијал е задача од стратешко значење. И покрај тоа што нема директен излез на море, Казахстан се наоѓа во центарот на евроазискиот континент, на пресекот на повеќето транзитни коридори. Ова е голема предност која мора вешто да ја искористиме во корист на државата, рече тој.

Според него, Казахстан има за цел да се трансформира во голем транспортен јазол на Евроазија, потпирајќи се на големи железнички и патни инфраструктурни проекти, вклучувајќи нови железнички линии и автопатот Центар–Запад, кој значително ќе ги скрати растојанијата меѓу регионите.

Осврнувајќи се на јавните шпекулации околу средбите меѓу Првиот претседател на Казахстан, Нурсултан Назарбаев, и рускиот претседател Владимир Путин, Токаев рече дека тие средби се неформални и од личен карактер. Токаев ги отфрли тврдењата дека парламентарната реформа е насочена кон зајакнување на улогата на претседателот на парламентот од лични политички причини, оценувајќи ги како неосновани.

Гледајќи напред, Токаев ја опиша претстојната година како пресудна, со големи политички случувања што ќе ја обликуваат насоката на Казахстан за децении однапред. Тој потврди дека веќе е најавен референдум за уставни реформи и дека е во тек работа на обемни измени споредливи по размер со усвојување нов устав.

Осврнувајќи се на 35-годишнината од независноста на Казахстан, Токаев истакна дека земјата ги надминала скептицизмот и надворешните сомнежи преку континуирана изградба на државата и реформи.

-Реалноста ги поби тие прогнози. Казахстан се издигна како успешна држава со динамично развивачка економија и авторитетни меѓународни позиции. Но, пред нас стои огромен обем на работа што мора да ја извршат и искусни професионалци и младите, рече казахстанскиот претседател во интервјуто.