На почетокот на 2026 година, податоците на Народна банка укажуваат на продолжување на трендот на постепено олабавување кај вкупните кредитни каматни стапки, но и на краткорочни осцилации кај новоодобрените кредити.
Просечната каматна стапка на вкупните кредити во јануари изнесува 4,73 %, што претставува месечно намалување од 0,03 процентни поени и годишен пад од 0,48 поени. Истовремено, просечната камата на вкупните депозити изнесува 2,20%, со минимален месечен пад и скромен годишен пораст од 0,02 поени. Ова упатува на постепено намалување на цената на задолжувањето, додека штедењето останува релативно стабилно.
Сепак, кај новоодобрените кредити се забележува поинаква динамика. Во јануари просечната каматна стапка достигна 4,40 %, што е за 0,15 процентни поени повеќе на месечно ниво, иако на годишна основа е пониска за 0,30 поени. Овој расчекор сигнализира дека банките внимателно реагираат на тековните ризици и трошоци на финансирање.
Кај корпоративниот сектор, вкупната каматна стапка се намали на 4,35 %, со годишен пад од 0,50 процентни поени. Намалувањето, главно, произлегува од пониските камати на денарските кредити без валутна клаузула. Новоодобрените кредити за компаниите изнесуваат 4,06 %, што е месечно намалување од 0,11 поени и годишен пад од 0,59 поени – сигнал за олеснет пристап до капитал за бизнисите.
Од друга страна, каматите на корпоративните депозити бележат благ пораст. Просекот кај вкупните депозити достигна 2,71 %, додека кај новопримените депозити стапката изнесува 2,04 %, со изразен месечен скок од 0,28 процентни поени. Ова може да укажува на зголемена конкуренција меѓу банките за привлекување средства од компаниите.
Кај домаќинствата, вкупната каматна стапка на кредитите се намали на 5,11 %, со годишен пад од 0,44 процентни поени. Но, новоодобрените кредити поскапеа на 4,67 %, што е месечен пораст од 0,29 поени, пред сè поради повисоките камати на денарските кредити без валутна клаузула. На годишна основа, сепак, и тука има благо намалување.
Каматите на депозитите на домаќинствата остануваат релативно стабилни. Вкупната стапка изнесува 2,13 %, додека кај новопримените депозити 2,37 %, со месечно намалување од 0,15 процентни поени.
Генералната слика покажува умерено намалување на вкупните кредитни трошоци во однос на минатата година, но и краткорочни притисоци кај новото кредитирање. Банкарскиот сектор очигледно балансира меѓу поддршката на економската активност и внимателното управување со ризиците во услови на сè уште неизвесно економско окружување.
Народната банка информира и дека во четвртиот квартал од 2025 година, останатите финансиски институции (ОФИ) забележаа солиден раст на вкупните средства, кои достигнаа 300.594 милиони денари. На квартална основа тоа претставува зголемување од 11.376 милиони денари, односно раст од 3,9%. Со ова, ОФИ учествуваат со 21,8% во вкупните средства на финансиските институции. Во структурата на ОФИ, најголемо учество имаат пензиските фондови со 64,4% од вкупните средства, по што следуваат осигурителните друштва со 14,1%.
Кварталниот раст од 3,9% главно произлегува од зголемените средства кај пензиските и инвестициските фондови, додека останатите потсектори имаат помало позитивно влијание. Исклучок се осигурителните друштва, кај кои е евидентиран благ пад на средствата. На годишна основа, ОФИ бележат раст од 17,7%, што во најголем дел се должи на зголемените средства кај пензиските фондови, инвестициските фондови и осигурителните друштва, со позитивен придонес и од останатите потсектори.
На страната на средствата, најзначајни инструменти се вложувањата во должнички хартии од вредност (50,8%) и сопственички хартии од вредност (26,6%). Кварталниот и годишниот раст во најголем дел се резултат на повисоките вложувања токму во овие инструменти, а во помал обем и на зголемувањето на валутите и депозитите, кредитните побарувања и останатите побарувања.
На страната на обврските, доминираат техничките резерви на осигурувањето (51,7%) и капиталните сметки (38,7%). Растот и на квартална и на годишна основа главно произлегува од зголемувањето на овие две позиции.
