Иран гори, официјален Техеран го прекина молкот

Од страна на
Вечер
-
2925

Иранските државни медиуми го прекинаа молкот за демонстрациите што ја зафатија земјата и утрово ги објавија првите официјални вести во врска со ова, тврдејќи дека „терористички агенти“ на САД и Израел подметнале пожари и предизвикале насилство.

Краток извештај, емитуван на државната телевизија во 8 часот наутро, беше првата официјална вест за демонстрациите, објави АП. Тврди дека протестите резултирале со насилство што предизвикало жртви, но не наведоа детали. Исто така, се забележува дека „на улиците биле запалени приватни автомобили, мотоцикли и гореле јавни места како што се метрото, противпожарни возила и автобуси“.

Од 28 декември минатата година, Иран е зафатен од масовни антивладини протести кои ескалираа во најголемите немири од движењето „Жени, живот, слобода“ од 2022-2023 година.

Она што започна како штрајк на трговците во Големата чаршија во Техеран поради падот на валутата и галопирачката инфлација, брзо се прошири во повеќе од 110 градови низ земјата, прераснувајќи во отворен политички бунт против теократскиот режим на врховниот лидер Али Хамнеи. Според најновите информации, протести избувнале на 250 локации во 27 од 31 провинција во Иран.

Според извештаите од невладини организации како што се „Иран хуман рајтс“ и „Амнести интернешнл“, безбедносните сили досега убиле најмалку 45 демонстранти, вклучувајќи деца, додека илјадници се уапсени – проценките варираат од 1.000 до над 2.200.

Судирите беа особено жестоки во западните провинции како што се Илам, Керманшах и Лорестан, каде што безбедносните сили дури и извршија рации во болници за да ги уапсат повредените демонстранти, потег што Амнести го опиша како кршење на меѓународното право.

Демонстрантите палеа пожари на улиците, фрлаа молотови коктели и скандираа „Смрт за Хамнеи!“ и „Ова е година на крв, Хамнеи ќе биде соборен!“. Владата од четвртокот навечер целосно го прекина интернетот и телефонија во земјата, во потег што набљудувачи како што е NetBlocks го опишаа како обид за задушување на координацијата на протестите.

Седум курдски опозициски групи повикаа на генерален штрајк истиот ден, што доведе до затворање на продавници во курдските региони и десетици други градови.

Новина во овие протести беше сè погласното скандирање во корист на Реза Пахлави, синот на соборениот шах на Иран. Пахлави, кој живее во егзил, ја повика армијата да го положи оружјето и да застане на страната на народот, предизвикувајќи масовни маршеви во Техеран и Машхад. Дури и некои поранешни функционери на режимот предупредуваат дека „вратата кон реформите е блокирана и револуцијата е единствениот преостанат пат“.

Претседателот Масуд Пезешкијан се обиде да ја смири ситуацијата со ветувања за зголемување на платите во јавниот сектор и истраги за полициска бруталност, но демонстрантите ги сметаат овие мерки за „премалку и предоцна“. Врховниот лидер Али Хамнеи ги прогласи демонстрантите за „бунтовници“ и ѝ нареди на ИРГК да го задуши востанието со сите средства.

Економските корени на кризата се длабоки: иранскиот ријал падна на рекордно ниски нивоа, инфлацијата е надвор од контрола, а цените на основните производи – како што е маслото за готвење – се дуплираа или тројно пораснаа. Ова е влошено од санкциите, лошото управување и последиците од 12-дневната војна со Израел во 2025 година, кога САД и Израел бомбардираа нуклеарни постројки.

Режимот се обиде да го смири народот со скромни реформи, како што се субвенции за основни производи и ревидиран буџет за 2026-2027 година, но демонстрантите ги сметаат овие за премалку и предоцна.

Меѓународниот фактор дополнително ја комплицира ситуацијата. Американскиот претседател Доналд Трамп постојано го предупредува Техеран дека ќе интервенира ако продолжи насилството врз демонстрантите, додека одбива да се сретне со протераниот престолонаследник Реза Пахлави, кој повика на масовни демонстрации.

Иранските власти ги обвинуваат САД и Израел за мешање, тврдејќи дека „бунтовниците“ се странски агенти. Врховниот лидер Хамнеи направи разлика помеѓу „мирни протести“ и „немири“, повикувајќи на строг одговор на вторите.

Аналитичарите предупредуваат дека немирите, во комбинација со надворешни притисоци и економски колапс, би можеле да претставуваат најголем предизвик за Исламската Република од 1979 година. Тогаш беше соборена прозападната влада на шахот Реза Пахлави и беше основана Исламската Република Иран, под водство на имамот Хомеини.

Врховниот лидер на Иран ги осудува протестите: Демонстрантите му угодуваат на претседателот на друга земја

ИЗДВОЕНИ

ПОВРЗАНИ ОБЈАВИПОВЕЌЕ ОД АВТОРОТ